Barwienie powierzchni oka to jedna z częściej wykorzystywanych w okulistyce metod diagnostycznych. Stosuje się je również u pacjentów z zespołem suchego oka lub jego podejrzeniem, gdy zaburzony jest film łzowy – więcej w artykule Film łzowy – budowa, rola i zaburzenia.

Dzięki barwnikowi w lampie szczelinowej można zaobserwować uszkodzenia na powierzchni oka, które zwykle nie są widoczne. Rogówkę ocenia się zwykle po podaniu fluoresceiny, a spojówkę i brzegi powiek – po podaniu zieleni lizaminowej. Raport TFOS DEWS III zaleca użycie obu barwników, a zieleń lizaminowa w dużej mierze zastąpiła róż bengalski, ponieważ jest mniej toksyczna dla powierzchni oka (Wolffsohn i wsp., 2025).

W trakcie badania oceniany jest stopień wybarwienia rogówki oraz skroniowego i nosowego obszaru spojówki gałkowej.

Barwienie powierzchni oka fluoresceiną

Fluoresceinę podaje się w kroplach albo za pomocą zwilżonego paska bibuły. Fluoresceina wybarwia jedynie ubytki na powierzchni nabłonka rogówki, nie wybarwia jednak samych komórek. Rogówkę ogląda się w niebieskim świetle, w którym fluoresceina świeci na zielono. Raport TFOS DEWS III zaleca ocenę 1–4 minuty po podaniu barwnika (Wolffsohn i wsp., 2025).

Aby wykonać badanie, należy do powierzchni oka przyłożyć pasek bibuły z zakończeniem pokrytym fluoresceiną, która rozpuszcza się we łzach pacjenta. W efekcie mrugania barwnik zostaje rozprowadzony po całej powierzchni oka. Lekarz podczas badania w lampie szczelinowej jest w stanie określić ilość oraz rodzaj ubytków na powierzchni oka.

Barwienie powierzchni oka różem bengalskim i zielenią lizaminową

Obie substancje, zarówno róż bengalski, jak i zieleń lizaminowa, wykazują powinowactwo do komórek nabłonka rogówki oraz spojówki, a także do przylegających do rogówki cząstek śluzu (tzw. filamentów) w zaburzeniach suchego oka. Aby przeprowadzić badanie, kroplę barwnika podaje się do worka spojówkowego lub barwi się powierzchnię oka za pomocą paska bibuły z zakończeniem pokrytym barwnikiem. Po kilkukrotnym mrugnięciu powierzchnia oka zabarwia się, dzięki czemu ukazują się wszelkie ubytki i nieprawidłowości. W lampie szczelinowej, przy jasnym, białym świetle lekarz jest w stanie określić rozległość i liczbę wybarwionych obszarów. Zieleń lizaminowa w mniejszym stopniu podrażnia oko, dzięki czemu w trakcie badania pacjent odczuwa mniejszy dyskomfort.

Jak ocenia się wynik barwienia

Według raportu TFOS DEWS III u osoby z objawami na zespół suchego oka wskazuje więcej niż 5 punktowych przebarwień rogówki po fluoresceinie, więcej niż 9 przebarwień spojówki po zieleni lizaminowej albo przebarwienie brzegu powieki o długości co najmniej 2 mm (Wolffsohn i wsp., 2025). Barwienie pokazuje także inne choroby powierzchni oka, dlatego wynik zawsze interpretuje lekarz razem z innymi badaniami.

Przygotowanie do badania

Na badanie należy zgłosić się bez makijażu oraz sztucznych rzęs. Zaleca się odpowiednio wcześniej zdjąć soczewki kontaktowe, jeżeli pacjent je nosi (około 15 minut przed badaniem). Poza tym badanie nie wymaga od pacjenta dodatkowych przygotowań.

Wskazania do badania

• zespół suchego oka,

• podejrzenie zespołu suchego oka,

• zaburzenia nawilżenia powierzchni oka,

• chroniczne zmęczenie oczu,

• suchość i pieczenie oczu,

• brak ostrości widzenia.

Barwienie powierzchni oka często uzupełnia się innymi badaniami oceniającymi wydzielanie łez – więcej w artykule Test Schirmera – normy, wynik i przebieg badania.

Barwienie jest jednym z badań w diagnostyce zespołu suchego oka, którą opisujemy w artykule Zespół suchego oka – objawy, nowoczesna diagnostyka i skuteczne terapie. W Optima Medical rozszerzoną diagnostykę prowadzimy w ramach usługi Komputerowe badanie zespołu suchego oka – Kraków.

Możliwe dolegliwości po badaniu

Po barwieniu powierzchni oka fluoresceiną, różem bengalskim lub zielenią lizaminową oko może przez jakiś czas pozostawać zaczerwienione, odczuwalne może być również przemijające uczucie ciała obcego oraz podrażnienie. Należy pamiętać, że im bardziej zaawansowany zespół suchego oka u pacjenta, tym większy dyskomfort związany z badaniem.

Piśmiennictwo

Wolffsohn JS, Benítez-Del-Castillo J, Loya-Garcia D, Inomata T, Iyar G, Liang L, et al. TFOS DEWS III: Diagnostic Methodology. Am J Ophthalmol. 2025;279:387–450. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.033