Odwinięcie powieki (ektropion) – przyczyny, objawy i leczenie chirurgiczne | Optima Medical Kraków

Co to jest ektropion, czyli odwinięcie powieki?

Ektropion to medyczne określenie odwinięcia powieki na zewnątrz, najczęściej dotyczącego powieki dolnej. W prawidłowej anatomii powieka powinna szczelnie przylegać do gałki ocznej, chronić ją przed czynnikami zewnętrznymi, rozprowadzać film łzowy i uczestniczyć w odprowadzaniu łez do kanalików łzowych.

W przypadku ektropionu powieka dolna odsuwa się od oka, co zaburza prawidłową ochronę oka, uniemożliwia właściwe nawilżenie spojówki i rogówki, a także powoduje nieprawidłowy odpływ łez – stąd częste objawy takie jak łzawienie, pieczenie czy nawracające zapalenia.

Odwinięcie powieki to nie tylko problem estetyczny, ale również istotne zagrożenie dla zdrowia oka i jakości widzenia.

Funkcja powiek i konsekwencje ich nieprawidłowego ustawienia

Powieki pełnią wiele funkcji:

• ochrona mechaniczna oka (przed urazami, kurzem, światłem),

• rozkład filmu łzowego po powierzchni rogówki – nawilżanie i odżywianie,

• oczyszczanie oka dzięki ruchom mrugania,

• usuwanie łez przez kanał łzowy, znajdujący się przy wewnętrznym kącie oka.

W momencie, gdy powieka dolna nie przylega do gałki ocznej, te funkcje zostają zaburzone. W konsekwencji może dojść do przewlekłego zapalenia spojówki, powierzchniowego uszkodzenia rogówki, a nawet jej owrzodzenia i utraty przezierności.

Klasyfikacja odwinięcia powieki

Wyróżniamy kilka głównych typów ektropionu, w zależności od mechanizmu powstawania:

1. Ektropion inwolucyjny (starczy)

To najczęstszy typ odwinięcia powieki, występujący u osób starszych. Związany jest z fizjologicznym starzeniem się tkanek – zwiotczeniem mięśnia okrężnego oka, rozciągnięciem więzadeł powiekowych oraz utratą elastyczności tarczki powiekowej. W efekcie powieka stopniowo opada i oddala się od powierzchni oka.

2. Ektropion bliznowaty

Powstaje w wyniku obkurczania się skóry powieki, wywołanego bliznami – najczęściej po urazach, oparzeniach, radioterapii, stanach zapalnych, wcześniejszych zabiegach chirurgicznych lub infekcjach (np. półpaścu). Skóra dolnej powieki ulega skróceniu, co pociąga za sobą jej krawędź i powoduje odwinięcie.

3. Ektropion porażenny

To efekt porażenia nerwu twarzowego (nerwu VII), który unerwia mięsień okrężny oka. W wyniku porażenia mięsień traci napięcie, powieka dolna opada, a pacjent nie jest w stanie jej domknąć. Często towarzyszy temu opadnięcie brwi, asymetria twarzy i retrakcja powieki górnej.

4. Ektropion mechaniczny

Pojawia się w wyniku ucisku na powiekę dolną przez guz, torbiel, przepuklinę tłuszczową lub inne zmiany zwiększające objętość tkanek i wypychające powiekę do przodu.

5. Ektropion wrodzony

Rzadko spotykany, występuje u noworodków i niemowląt – może mieć charakter izolowany lub towarzyszyć zespołom genetycznym (np. zespół Downa, zespół Ehlersa-Danlosa).

Objawy odwinięcia powieki

Ektropion powoduje wiele objawów, które mają tendencję do narastania z czasem. Do najczęstszych należą:

• przewlekłe łzawienie, ponieważ łzy nie odpływają przez kanalik łzowy,

• pieczenie, swędzenie, uczucie suchości i ciała obcego w oku,

• zaczerwienienie spojówki i jej przerost,

• nawracające zapalenia spojówki (często oporne na leczenie),

• światłowstręt i dyskomfort przy patrzeniu na światło,

• w przewlekłych przypadkach: owrzodzenia rogówki, infekcje, bliznowacenie i utrata przezierności rogówki.

Diagnostyka różnicowa

W celu postawienia właściwego rozpoznania okulista przeprowadza:

• ocenę ustawienia powiek w spoczynku i podczas mrugania,

• testy napięcia mięśni powiek (test odciągania i pociągania),

• badanie lampą szczelinową (ocena spojówki, rogówki i powiek),

• ocenę drożności dróg łzowych (test fluoresceinowy, próba z płukaniem),

• diagnostykę różnicową z entropionem (odwrotnością ektropionu), dermatochalazją i porażeniem n. VII.

  
  

W przypadkach porażennych – wskazana jest także konsultacja neurologiczna.

Leczenie odwinięcia powieki

Leczenie zależy od przyczyny, nasilenia objawów oraz obecności powikłań.

Postępowanie zachowawcze (objawowe)

Stosowane tymczasowo lub u pacjentów niekwalifikujących się do operacji:

• sztuczne łzy i maści – nawilżają rogówkę i chronią spojówkę,

• krople przeciwzapalne (czasem z antybiotykiem),

• ochronne opatrunki nocne,

• unikanie czynników drażniących – wiatru, dymu, słońca.

Leczenie zachowawcze nie cofa samego ektropionu, ale może ograniczyć podrażnienie oka i zapobiegać powikłaniom.

Leczenie chirurgiczne

Jest jedyną skuteczną metodą trwałego usunięcia ektropionu. Zabiegi różnią się w zależności od przyczyny:

• zabiegi skracające powiekę (np. lateral tarsal strip) – stosowane w ektropionie inwolucyjnym,

• wycięcie blizny i przeszczep skóry – w ektropionie bliznowatym,

• wzmocnienie mięśnia okrężnego i więzadeł – poprawiające napięcie powiek,

• procedury wspomagające przy porażeniu n. VII – np. uniesienie powieki, złote implanty w powiece górnej.

  
  

Zabiegi wykonywane są w znieczuleniu miejscowym i zwykle nie wymagają hospitalizacji. Po operacji przez kilka dni stosuje się maści i osłonę oka.

Rokowanie

Jeśli ektropion zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznany i leczony chirurgicznie – rokowanie jest bardzo dobre. U większości pacjentów możliwe jest przywrócenie prawidłowej funkcji powieki i eliminacja uciążliwych objawów. W niektórych przypadkach – zwłaszcza przy bliznach lub porażeniu nerwu – konieczne może być powtórzenie zabiegu lub zastosowanie bardziej złożonej rekonstrukcji.

Jak umówić się na konsultację okulistyczną (badanie okulistyczne) w Optima Medical w Krakowie ?

Rejestracja telefoniczna : +48 537800807

Rejestracja on-line

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy odwinięcie powieki można wyleczyć bez operacji?

W łagodnych przypadkach można łagodzić objawy kroplami i maściami, ale tylko chirurgia przywraca prawidłowe ustawienie powieki.

Czy operacja odwinięcia powieki jest bezpieczna?

Tak, to rutynowy zabieg wykonywany przez okuloplastyków. Ryzyko powikłań jest niewielkie, a korzyści – duże.

Ile trwa gojenie po zabiegu?

Zwykle 7–14 dni. Obrzęk i zasinienie ustępują samoistnie. Efekt funkcjonalny i estetyczny widoczny jest w ciągu kilku tygodni.

Czy zabieg trzeba powtarzać?

W większości przypadków wystarczy jedna operacja. W ektropionie bliznowatym lub porażennym mogą być potrzebne zabiegi uzupełniające.

Czy problem może nawrócić?

Rzadko. Po prawidłowo przeprowadzonej operacji ektropion zazwyczaj nie wraca. Nawrót może nastąpić w przypadku progresji choroby podstawowej (np. postępującego porażenia).