Zaktualizowano: 20 wrz
Stożek rogówki to postępujące schorzenie rogówki, w którym dochodzi do jej ścieńczenia i uwypuklenia w części centralnej lub okołocentralnej. Zmiana kształtu powoduje zaburzenie prawidłowego załamywania światła, co prowadzi do pogorszenia jakości widzenia.
Choroba najczęściej rozpoczyna się w wieku dojrzewania i może rozwijać się do trzeciej–czwartej dekady życia. W Polsce dotyczy dziesiątek tysięcy osób. Wczesne rozpoznanie ma kluczowe znaczenie, ponieważ umożliwia monitorowanie progresji i wdrożenie działań stabilizujących.
Czym jest stożek rogówki?
Rogówka to przezroczysta, zewnętrzna część oka położona przed tęczówką. Odpowiada za skupianie promieni świetlnych na siatkówce. W warunkach prawidłowych ma regularny, zbliżony do wycinka kuli kształt.
W stożku rogówki dochodzi do:
stopniowego ścieńczenia zrębu rogówki,
zwiększenia jej krzywizny,
powstawania nieregularnego astygmatyzmu,
narastania krótkowzroczności.
Zniekształcona rogówka nie skupia światła w sposób prawidłowy, co powoduje zamazane i zniekształcone widzenie.
Schorzenie zwykle dotyczy obu oczu, choć progresja może być asymetryczna.
Przyczyny stożka rogówki
Nie wskazano jednej, jednoznacznej przyczyny choroby. Uważa się, że jej rozwój ma charakter wieloczynnikowy.
Do czynników powiązanych z występowaniem stożka rogówki należą:
uwarunkowania genetyczne,
przewlekłe i intensywne pocieranie oczu,
choroby tkanki łącznej (np. zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana),
zespół Downa,
wrodzona ślepota Lebera,
choroby alergiczne oczu i atopowe zapalenie skóry powiek.
Astygmatyzm nie jest przyczyną stożka rogówki – jest jego następstwem wynikającym ze zmiany kształtu rogówki.
Objawy stożka rogówki
W początkowym stadium objawy mogą być niespecyficzne i przypominać inne wady refrakcji.
Najczęściej obserwuje się:
postępujące pogorszenie ostrości widzenia,
częste zmiany mocy okularów,
podwójne lub wielokrotne widzenie jednego obiektu,
zniekształcenie obrazu,
efekt „halo” wokół źródeł światła,
nadwrażliwość na światło,
łzawienie i podrażnienie oczu.
Charakterystyczne jest to, że uzyskanie stabilnej korekcji okularowej staje się coraz trudniejsze.
Diagnostyka stożka rogówki
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie oraz badaniach obrazujących kształt i grubość rogówki.
1. Ocena w lampie szczelinowej
Badanie pozwala uwidocznić typowe zmiany, takie jak:
pierścień Fleischera (złogi hemosyderyny u podstawy stożka),
linie Vogta – pionowe zmarszczenia w zrębie rogówki wynikające z jej rozciągnięcia.
Jest jednym z kluczowych badań w diagnostyce. Umożliwia stworzenie mapy krzywizny rogówki i wykrycie nawet wczesnych, bezobjawowych zmian.
Szczegółowe omówienie przebiegu oraz interpretacji tego badania znajduje się w artykule na czym polega badanie topografii rogówki.
Regularne wykonywanie topografii pozwala ocenić dynamikę choroby i podjąć decyzję o dalszym postępowaniu.
3. Keratometria i retinoskopia
Badania te pomagają ocenić nieregularność krzywizny rogówki oraz charakter powstającego astygmatyzmu
Czy stożek rogówki można wyleczyć?
Stożek rogówki ma charakter postępujący. Zmiany strukturalne rogówki są trwałe i nie cofają się samoistnie.
Celem postępowania terapeutycznego jest:
stabilizacja biomechaniczna rogówki,
spowolnienie progresji choroby,
poprawa jakości widzenia
Nie jest to leczenie w sensie przywrócenia pierwotnej anatomii rogówki, lecz działanie ukierunkowane na kontrolę przebiegu schorzenia.
Stopnie zaawansowania stożka rogówki a metody korekcji
Stopień zaawansowania klasyfikuje się najczęściej według skali Amslera, która wyróżnia cztery kategorie. Od stopnia zależy to, jakie metody korekcji w ogóle wchodzą w grę.
Stopień I jest trudny do rozpoznania. Pacjent zwykle nie zauważa wyraźnej zmiany widzenia, a zmiany w rogówce są subtelne. Wadę wzroku daje się jeszcze skorygować okularami i miękkimi soczewkami kontaktowymi.
W stopniu II rozwija się astygmatyzm nieregularny. Okulary przestają dawać pełną korekcję i pacjent kierowany jest na dobór soczewek twardych lub soczewek skleralnych.
W stopniach III i IV korekcja samymi okularami nie jest już możliwa. Wchodzą wtedy metody zabiegowe: cross-linking, wszczepienie pierścieni śródmiąższowych albo przeszczep rogówki. O wyborze decyduje lekarz prowadzący.
Warto rozwiać jeden lęk, z którym pacjenci często przychodzą. Rogówka w stożku rzeczywiście się ścieńcza, ale nie pęknie i zawartość oka się nie wyleje. To mit.
Przy wcześnie postawionym rozpoznaniu można włączyć leczenie i korekcję na tyle wcześnie, że pacjent zachowuje wyraźne widzenie w standardowej korekcji optycznej.
Wybór metody zależy od stadium choroby, tempa jej progresji oraz indywidualnych cech pacjenta.
Leczenie zachowawcze
W początkowych stadiach stosuje się:
korekcję okularową,
Soczewki specjalistyczne tworzą regularną powierzchnię optyczną nad nieregularną rogówką, co może poprawić jakość widzenia. Ich dobór wymaga precyzyjnej diagnostyki i indywidualnego dopasowania.
Istotnym elementem postępowania jest także eliminacja czynników mogących przyspieszać progresję, zwłaszcza przewlekłego pocierania oczu.
Leczenie zabiegowe
Metody zabiegowe rozważa się w przypadku progresji choroby lub niewystarczającej poprawy widzenia przy leczeniu zachowawczym.
Najczęściej stosowane podejścia obejmują:
Procedura polega na zwiększeniu liczby wiązań pomiędzy włóknami kolagenu w zrębie rogówki przy użyciu ryboflawiny i kontrolowanego naświetlania UVA.
Celem jest zwiększenie wytrzymałości biomechanicznej rogówki oraz ograniczenie progresji choroby. Zabieg ma charakter stabilizujący.
Wszczepienie pierścieni śródrogówkowych
Metoda ta może być rozważana u wybranych pacjentów. Jej celem jest zmniejszenie nieregularności powierzchni rogówki poprzez modyfikację jej geometrii.
Przeszczep rogówki
Stosowany w zaawansowanych stadiach choroby, gdy dochodzi do znacznego ścieńczenia rogówki lub istotnego pogorszenia widzenia, którego nie można skorygować innymi metodami.
Kwalifikacja do każdej z powyższych metod odbywa się indywidualnie, na podstawie szczegółowej diagnostyki.
Podsumowanie
Stożek rogówki to przewlekła, postępująca choroba prowadząca do zmiany kształtu i ścieńczenia rogówki. Objawia się narastającym pogorszeniem widzenia oraz trudnościami w doborze korekcji optycznej.
Kluczowe znaczenie ma:
wczesne rozpoznanie,
regularne monitorowanie topografii rogówki,
indywidualne dobranie metody postępowania.
Odpowiednio wcześnie wdrożone działania mogą ograniczyć progresję choroby i poprawić komfort funkcjonowania pacjenta.
NADZÓR MERYTORYCZNY - SPECJALIŚCI ZESPOŁU ROGÓWKOWEGO OPTIMA MEDICAL:
