Meibografia to bezbolesne badanie obrazowe, które pokazuje gruczoły Meiboma w powiekach. Wykonuje się ją przy podejrzeniu dysfunkcji gruczołów Meiboma (MGD) – jednej z najczęstszych przyczyn suchości oczu i przewlekłego zapalenia brzegów powiek.

Wynik pozwala ocenić, ile gruczołów jest zachowanych, a ile uległo zanikowi, i na tej podstawie dobrać leczenie.

Czym są gruczoły Meiboma?

Gruczoły Meiboma to gruczoły łojowe ułożone pionowo w tarczkach powiek, a ich ujścia leżą tuż za linią rzęs. W powiece górnej jest ich zwykle więcej niż w dolnej – w badaniach mediana wynosiła 31 w górnej i 26 w dolnej powiece (Wolffsohn i wsp., 2025). Wydzielina gruczołów tworzy tłuszczową warstwę filmu łzowego, która spowalnia parowanie łez. Więcej piszemy o tym w artykule „Film łzowy – budowa, rola i zaburzenia”.

Czym jest dysfunkcja gruczołów Meiboma (MGD)?

W dysfunkcji gruczołów Meiboma (ang. meibomian gland dysfunction, MGD) ujścia gruczołów się zatykają, a wydzielina zmienia ilość i skład. Z czasem część gruczołów skraca się i zanika. MGD jest główną przyczyną parującej postaci zespołu suchego oka – ma ją od 51,3% do 70,3% osób z suchym okiem (Stapleton i wsp., 2025).

Na zaburzenia pracy gruczołów Meiboma mogą wskazywać:

• pieczenie i kłucie oczu,

• uczucie suchości i piasku pod powiekami,

• zmęczenie oczu, zwłaszcza przy pracy przy komputerze,

• dyskomfort podczas mrugania,

• przejściowe zamglenie widzenia, które poprawia się po mrugnięciu,

• łzawienie,

• nawracające gradówki.

MGD często idzie w parze z tylnym zapaleniem brzegów powiek. Objawy, przyczyny i leczenie omawiamy w artykule „Zapalenie brzegów powiek – objawy, przyczyny i leczenie”.

Na czym polega meibografia?

Gruczoły Meiboma fotografuje się w świetle podczerwonym po delikatnym odwinięciu powieki. Na zdjęciu widać je jako jasne pasma, a miejsca, w których ich brakuje, oznaczają zanik (Wolffsohn i wsp., 2025). Ocenia się powiekę dolną i górną, bo wynik jednej nie zawsze odpowiada drugiej (Wolffsohn i wsp., 2025).

Badanie jest bezbolesne i nie wymaga podawania kropli. Podczas tej samej wizyty ocenia się zwykle także ujścia gruczołów i ich wydzielinę w lampie szczelinowej oraz parametry filmu łzowego.

Jak ocenia się wynik meibografii?

Ocenia się, jaka część gruczołów uległa zanikowi. Najczęściej stosuje się kilkustopniową skalę:

• stopień 1: wszystkie gruczoły zachowane,

• stopień 2: zanik gruczołów do 33%,

• stopień 3: zanik gruczołów od 33% do 66%,

• stopień 4: zanik gruczołów powyżej 66%.

Niewielki ubytek gruczołów występuje także u osób bez dolegliwości – w badaniach u osób bez objawów nie przekraczał 16,9% w powiece górnej i 28,7% w dolnej (Wolffsohn i wsp., 2025). Dlatego wynik zawsze interpretuje się razem z objawami i pozostałymi badaniami. Liczy się też długość gruczołów: to ona najlepiej odpowiada temu, jak gruczoły wydzielają (Wolffsohn i wsp., 2025).

Kiedy warto wykonać meibografię?

• przy objawach zespołu suchego oka,

• przy przewlekłym lub nawracającym zapaleniu brzegów powiek,

• przy nawracających gradówkach,

• przy podejrzeniu MGD w badaniu w lampie szczelinowej,

• przed operacją zaćmy lub laserową korekcją wzroku, jeśli występują objawy suchości oczu,

• do oceny efektów leczenia MGD.

Jak przygotować się do meibografii?

Badanie nie wymaga szczególnego przygotowania. Warto jednak:

• przyjść bez makijażu oczu i sztucznych rzęs,

• zdjąć soczewki kontaktowe co najmniej 15 minut przed badaniem,

• zabrać dotychczasową dokumentację okulistyczną, jeśli jest dostępna.

Co dalej po meibografii?

Wynik pomaga dobrać leczenie. Przy łagodnych zmianach podstawą jest higiena powiek: ciepłe okłady, oczyszczanie i masaż, które opisujemy w artykule „Higiena brzegów powiek – jak oczyszczać i masować powieki”. Przy nasilonych objawach lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne albo zabiegi w gabinecie, takie jak IPL i LLLT. Zabiegi światłem działają lepiej, gdy zanik gruczołów jest mniej zaawansowany (Jones i wsp., 2025), dlatego diagnostyki nie warto odkładać.

W Optima Medical meibografię wykonujemy w ramach usługi Komputerowe badanie zespołu suchego oka – Kraków, a zabiegi IPL i LLLT w ramach usługi Leczenie zespołu suchego oka – Kraków.

Umów konsultację okulistyczną – rejestracja on-line

Najczęstsze pytania

Czy meibografia boli?

Nie. Wymaga jedynie delikatnego odwinięcia powieki, a zdjęcie wykonuje się w świetle podczerwonym, którego nie czuć.

Co to jest MGD?

MGD to skrót od angielskiej nazwy dysfunkcji gruczołów Meiboma. Gruczoły wytwarzają zbyt mało wydzieliny albo wydzielinę o złym składzie, a ich ujścia się zatykają. Skutkiem jest nadmierne parowanie łez, suchość oczu i zapalenie brzegów powiek.

Czy zanik gruczołów Meiboma można cofnąć?

Gruczołów, które całkowicie zanikły, nie da się odbudować. Leczenie ma poprawić pracę gruczołów zachowanych i zmniejszyć objawy, dlatego wczesne rozpoznanie ma znaczenie.

Czy meibografię wykonuje się w soczewkach kontaktowych?

Nie, soczewki trzeba zdjąć co najmniej 15 minut przed badaniem.

Piśmiennictwo

Wolffsohn JS, Benítez-Del-Castillo J, Loya-Garcia D, Inomata T, Iyar G, Liang L, et al. TFOS DEWS III: Diagnostic Methodology. Am J Ophthalmol. 2025;279:387–450. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.033

Stapleton F, Argüeso P, Asbell P, Azar D, Bosworth C, Chen W, et al. TFOS DEWS III: Digest. Am J Ophthalmol. 2025;279:451–553. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.040

Jones L, Craig JP, Markoulli M, Karpecki P, Akpek EK, Basu S, et al. TFOS DEWS III: Management and Therapy. Am J Ophthalmol. 2025;279:289–386. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.039