Ból oka jest jednym z objawów, które skłaniają pacjenta do wizyty u okulisty. Ból może być spowodowany zarówno chorobami gałki ocznej, jak również silnym stresem, zapaleniem zatok czy innymi chorobami organizmu. Ból oka wiąże się z dużym dyskomfortem i często towarzyszy mu również zaczerwienienie. Warto pamiętać, że niepokojące objawy, m.in. ból, należy niezwłocznie skonsultować z lekarzem.

Okulistyczne przyczyny bólu oka

Przyczyny bólu oka mogą być różne. Od strony okulistycznej ból oka powodują najczęściej choroby takie jak:

Zespół suchego oka

Jest to stan, w którym oczy nie produkują wystarczającej ilości łez lub łzy nie mają odpowiedniego składu, co może prowadzić do podrażnienia i bólu oka. Więcej o chorobie: Zespół suchego oka.

Infekcje oczu

Infekcje, takie jak zapalenie spojówek lub zapalenie rogówki, mogą powodować ból oka. Towarzyszy im zaczerwienienie oka, może występować również gęsta wydzielina oraz piekący ból.

Jaskra

Nagły wzrost ciśnienia w gałce ocznej, np. w ostrym ataku jaskry zamkniętego kąta, powoduje silny ból oka, któremu często towarzyszy uczucie rozpierania gałki ocznej. Osoby chore na jaskrę mogą odczuwać pogorszenie ostrości widzenia, gorsze widzenie w ciemności, światłowstręt, dyskomfort w patrzeniu, tęczowe koła wokół źródeł światła oraz ograniczenie pola widzenia.

Zmiany w soczewce oka

Zaćma (zmętnienie soczewki) sama w sobie zwykle nie boli. Ból może się pojawić dopiero w zaawansowanych, powikłanych przypadkach.

Zaburzenia naczyniowe

Niekiedy zaburzenia krążenia krwi w oku, takie jak tętniak tętnicy siatkówkowej lub zator tętnicy siatkówkowej, mogą powodować ból oka.

Migrena oczna

Migrena oczna to stan, w którym ból głowy jest skoncentrowany w okolicy oka, powodując silny, pulsujący ból. Więcej w artykule „Migrena oczna – objawy, przyczyny i leczenie”.

Rzadziej występujące okulistyczne przyczyny bólu oka

Zespół napięcia mięśniowego

Nadmierne napięcie mięśni oczu, spowodowane np. długotrwałym czytaniem lub pracą przy komputerze, może wywoływać dyskomfort.

Zapalenie nerwu wzrokowego w odcinku pozagałkowym

Główną przyczyną jest proces demielinizacyjny. Objawy zapalenia nerwu wzrokowego to ból przy poruszaniu gałką oczną, utrata ostrości widzenia i zaburzenia rozpoznawania barw.

Zapalenie błony naczyniowej oka

Zapalenie błony naczyniowej oka może być spowodowane czynnikami zakaźnymi, takimi jak bakterie i wirusy, lub niezakaźnymi, np. chorobami immunologicznymi organizmu. Błona naczyniowa oka zbudowana jest z tęczówki, ciała rzęskowego i naczyniówki. Typowymi objawami zapalenia są nagły ból, zaczerwienienie gałki ocznej, światłowstręt oraz pogorszenie ostrości wzroku.

Zapalenie mięśnia zewnątrzgałkowego

Zapalenie może być spowodowane chorobami organizmu, takimi jak zapalenie jelita grubego czy choroba Kawasaki. Mogą je również wywołać infekcje, np. borelioza czy półpasiec. Głównym objawem jest silny ból oczodołu, wytrzeszcz gałek ocznych i upośledzenie ruchomości gałki ocznej.

Ból gałki ocznej może być również spowodowany ciałem obcym w oku, źle dopasowaną soczewką kontaktową lub silnym przemęczeniem oczu. Często ból spowodowany jest również przez nieskorygowaną wadę wzroku lub źle dopasowane okulary korekcyjne.

Nieokulistyczne przyczyny bólu oka

Jak się okazuje, nie tylko choroby układu wzrokowego odpowiadają za ból gałki ocznej. W wielu przypadkach ból oka pojawia się na skutek chorób lub niedoborów organizmu – zupełnie niezwiązanych z okulistyką.

Częstą przyczyną bólu oka jest niedobór witamin, które odpowiadają za prawidłową pracę organizmu. Dla prawidłowego funkcjonowania wzroku najważniejsze są witaminy A i D oraz witaminy z grupy B. Silny stres, nerwica i ciężkie przeżycia emocjonalne również mogą odbić się na stanie naszego organizmu, wywołując dyskomfort lub ból gałki ocznej. Ból gałki ocznej może być również wywołany przez choroby układu immunologicznego, alergie i zapalenie górnych dróg oddechowych. Poza bólem może pojawić się również łzawienie, gęsta wydzielina, zaczerwienienie oraz swędzenie.

Choroby neurologiczne w dużej mierze przekładają się na stan i jakość naszego wzroku, mogąc powodować zarówno obniżenie jakości widzenia, jak również ból oka. Najczęstszą chorobą oddziałującą na oczy jest migrena. Migrena poza silnym, uporczywym bólem może powodować również pogorszenie widzenia, zmianę wielkości obserwowanych przedmiotów, błyski (migające fale przed oczami) lub cienie oraz zamglenia.

Diagnostyka bólu oka – wywiad

Ból oka jest sygnałem, którego w żaden sposób nie należy bagatelizować – trzeba niezwłocznie zgłosić się do okulisty lub lekarza pierwszego kontaktu. Konsultacja ze specjalistą to pierwszy krok w diagnostyce bólu. Lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad, aby móc odpowiednio zlokalizować przyczynę problemu. Ważne jest, aby przed wizytą przygotować dokumentację medyczną zawierającą przebyte choroby, gdyż może się okazać, że ból oka jest wynikiem przeszłych problemów zdrowotnych. Bardzo ważne jest również precyzyjne określenie charakteru, nasilenia oraz umiejscowienia bólu – te informacje mogą przyspieszyć diagnozę i proces leczenia.

Badania diagnostyczne

Poza wywiadem przeprowadzane są również podstawowe badania, takie jak badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej (spojówki, rogówki, tęczówki, brzegów powiek, soczewki) oraz tylnego odcinka oka za pomocą wziernika. Dzięki zastosowaniu soczewki o dużym przybliżeniu lekarz jest w stanie ocenić stan tarczy nerwu wzrokowego oraz siatkówki (o ile nie istnieją przeciwwskazania do wykonania badania). Ze względu na możliwość występowania bólu na skutek pogorszenia widzenia przeprowadzone może zostać również badanie na refraktometrze oraz tablicy Snellena (aby ocenić wadę wzroku). Istotną kwestią może okazać się również pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego lub ocena ruchów gałki ocznej. Przy widocznej wydzielinie zalecane jest wykonanie wymazu z worka spojówkowego, gdyż może ona świadczyć o infekcji bakteryjnej.

Niekiedy poza badaniem okulistycznym konieczna jest dalsza diagnostyka u innego specjalisty, np. u neurologa lub laryngologa. W oczekiwaniu na wizytę lekarską można stosować nawilżające krople bez recepty, dbać o higienę oka za pomocą chusteczek przeznaczonych do pielęgnacji brzegów powiek oraz przemywać oczy solą fizjologiczną.