Zaktualizowano: 5 dni temu

Ból oka jest jednym z objawów, z którymi pacjenci najczęściej zgłaszają się do okulisty. Może wynikać z chorób powierzchni oka, chorób wnętrza gałki ocznej, ale także z zapalenia zatok czy migreny. Często towarzyszy mu zaczerwienienie. Przegląd przyczyn i objawów alarmowych zawiera strona Ból oka – najczęstsze przyczyny i kiedy zgłosić się do okulisty.
Okulistyczne przyczyny bólu oka
Zespół suchego oka

Oczy wytwarzają za mało łez albo łzy mają nieprawidłowy skład, co prowadzi do podrażnienia, pieczenia i bólu. Ból, pieczenie i światłowstręt bez wyraźnych zmian w badaniu mogą też wynikać z bólu neuropatycznego rogówki, opisywanego m.in. po laserowej korekcji wzroku [1]. Więcej o chorobie: Zespół suchego oka (DED).
Zapalenie spojówek i rogówki
W zapaleniu spojówek dominuje pieczenie i uczucie piasku pod powiekami, a ostrość wzroku zwykle nie jest obniżona. Wyraźny ból, światłowstręt i silne uczucie ciała obcego wskazują na zajęcie rogówki [2]. Zakażenie rogówki u osoby noszącej soczewki kontaktowe postępuje szybko i może trwale obniżyć widzenie [3]. Rodzaje zapalenia opisuje strona Zapalenie spojówek – rodzaje, objawy i skuteczne leczenie, a inne przyczyny zaczerwienienia – strona Czerwone oko.
Jaskra
W ostrym ataku jaskry zamkniętego kąta ciśnienie w gałce ocznej gwałtownie rośnie, zwykle powyżej 30 mmHg. Typowe są ból oka lub okolicy oka, nudności lub wymioty i kolorowe koła wokół źródeł światła, a w badaniu przekrwienie oka, średnio rozszerzona źrenica i obrzęk rogówki [4]. Często towarzyszą temu ból głowy i nagłe pogorszenie widzenia. Ten stan wymaga pilnej pomocy. Jaskra otwartego kąta zwykle nie boli. Więcej na stronach Jaskra – objawy, diagnostyka i leczenie jaskry i Wąski kąt przesączania – co to znaczy i jak leczy się jaskrę zamkniętego kąta.
Zmiany w soczewce oka
Zaćma (zmętnienie soczewki) sama w sobie zwykle nie boli. Ból może się pojawić dopiero w zaawansowanych, powikłanych przypadkach.
Migrena oczna
W migrenie ból głowy bywa skupiony w okolicy oka i ma pulsujący charakter; mogą mu towarzyszyć błyski i zaburzenia widzenia. Określenie „migrena oczna” nie jest rozpoznaniem – pacjenci opisują nim zwykle aurę migrenową. Aura dotyczy obu oczu i tej samej połowy pola widzenia. Zaburzenia widzenia tylko w jednym oku wymagają wykluczenia innych przyczyn, m.in. przemijającego niedokrwienia siatkówki lub mózgu i olbrzymiokomórkowego zapalenia tętnic [5]. Więcej w artykule Migrena oczna – objawy, przyczyny i leczenie.
Rzadziej występujące okulistyczne przyczyny bólu oka
Zmęczenie oczu
Długotrwała praca z bliska, przy komputerze lub telefonie, może powodować dyskomfort, pieczenie i ból oczu. Więcej na stronie Zespół oka komputerowego.
Zapalenie nerwu wzrokowego w odcinku pozagałkowym
Typowe zapalenie nerwu wzrokowego wiąże się ze stwardnieniem rozsianym. Zwykle obejmuje jedno oko, a widzenie pogarsza się w ciągu około tygodnia. W dużym badaniu klinicznym dyskomfort oka zgłaszało 92% chorych, a u 70% ból nasilał się przy ruchach gałki ocznej. Częste są też zaburzenia rozpoznawania barw i ubytki w polu widzenia. U ponad 90% chorych ostrość wzroku po roku wraca co najmniej do 0,5 [6].
Zapalenie błony naczyniowej oka
Zapalenie błony naczyniowej oka (uveitis) – objawy, leczenie i przyczyny może być wywołane zakażeniem albo chorobą immunologiczną. Błona naczyniowa obejmuje tęczówkę, ciało rzęskowe i naczyniówkę. Typowe objawy to ból, zaczerwienienie wokół rogówki, światłowstręt i pogorszenie ostrości wzroku. Zapalenie przedniego odcinka ma w 80–90% przypadków podłoże niezakaźne, a najczęstszym skojarzeniem ogólnoustrojowym jest antygen HLA-B27. Ta postać zaczyna się zwykle nagle, w jednym oku, trwa kilka tygodni i może nawracać [7]. Światłowstręt i nierówna szerokość źrenic częściej wskazują na tę chorobę lub zapalenie rogówki niż na zapalenie spojówek [8].
Zapalenie tkanek oczodołu
Zakażenie tkanek za przegrodą oczodołową powoduje ból oczodołu, ból przy ruchach oka, podwójne widzenie i wysunięcie gałki ocznej. Najczęstszym źródłem zakażenia, u dorosłych i u dzieci, są zatoki przynosowe. Zapalenie tkanek oczodołu wymaga pilnego leczenia w szpitalu [9].
Zapalenie mięśni gałki ocznej
Stan zapalny mięśni poruszających gałką oczną daje silny ból oczodołu, nasilający się przy ruchach oka, a czasem podwójne widzenie i wysunięcie gałki ocznej. Bywa związany z chorobami ogólnoustrojowymi lub zakażeniem.
Ból gałki ocznej może też wywołać ciało obce w oku, źle dopasowana soczewka kontaktowa lub nieskorygowana wada wzroku.
Nieokulistyczne przyczyny bólu oka
Ból w okolicy oka nie zawsze pochodzi z samego oka. Częstą przyczyną są zapalenie zatok przynosowych, migrena i inne bóle głowy oraz neuralgie nerwów twarzy. Wtedy po badaniu okulistycznym potrzebna bywa konsultacja laryngologiczna lub neurologiczna.
Objawy, przy których potrzebna jest pilna wizyta
Pilnej oceny okulistycznej wymaga ból oka umiarkowany lub silny, a także ból z pogorszeniem widzenia, obfitą ropną wydzieliną lub objawami zajęcia rogówki [2, 10] oraz ból u osoby noszącej soczewki kontaktowe [3]. Taka sama zasada dotyczy bólu po urazie lub po kontakcie z substancją chemiczną. Nagły, silny ból z nudnościami i kolorowymi kołami wokół świateł nasuwa podejrzenie ostrego ataku jaskry [4], a ból oczodołu z obrzękiem powiek, podwójnym widzeniem i wysunięciem gałki ocznej – zapalenia tkanek oczodołu [9].
Diagnostyka bólu oka – wywiad
Konsultacja okulistyczna zaczyna się od szczegółowego wywiadu. Lekarz pyta o początek i charakter bólu, jego nasilenie i umiejscowienie, zajęcie jednego lub obu oczu, zmiany widzenia, noszenie soczewek kontaktowych, urazy oraz przebyte choroby ogólne [8, 10]. Dokumentacja wcześniejszego leczenia ułatwia ustalenie przyczyny.
Badania diagnostyczne
Podstawą jest badanie przedniego odcinka oka w lampie szczelinowej (spojówki, rogówki, tęczówki, brzegów powiek, soczewki) oraz badanie dna oka. Lekarz ocenia ostrość wzroku i wadę refrakcji, mierzy ciśnienie wewnątrzgałkowe i sprawdza ruchomość gałek ocznych. Przy obfitej wydzielinie wykonuje się wymaz z worka spojówkowego [2]. Dorosłych przyjmujemy w ramach usługi Konsultacja okulistyczna dorosłych, dzieci – w ramach usługi Konsultacja okulistyczna dzieci. Wizytę można umówić telefonicznie lub przez rejestrację on-line. Telefon i godziny pracy rejestracji są na stronie Kontakt.
Niekiedy po badaniu okulistycznym potrzebna jest dalsza diagnostyka u innego specjalisty, np. neurologa lub laryngologa. Do czasu wizyty przy łagodnych dolegliwościach ulgę przynoszą krople nawilżające bez konserwantów; krople z antybiotykiem lub sterydem stosuje się dopiero po badaniu [10].
Piśmiennictwo
Grangaard D i wsp. Corneal Pain Presentations: Causes and Interventions. Review of Optometry. 2024.
Salmon JF. Kanski’s Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach. Wyd. 10. Rozdz. 6: Conjunctiva. Elsevier; 2025.
Attar R. Contact Lens Complications: Recognition, Prevention and Management. Review of Optometry. 2024.
Cymbor M, Seitz E. Managing Patients Across the Narrow-Angle Spectrum. Review of Optometry. 2023.
Messner L i wsp. What to Do When the Patient Says They Have “Ocular Migraine”. Review of Optometry. 2023.
Bennett JL i wsp. Optic neuritis and autoimmune optic neuropathies: advances in diagnosis and treatment. Lancet Neurology. 2023.
Biggee K. Noninfectious Anterior Uveitis. W: Lin P (red.). Current Practices in Ophthalmology: Uveitis. Springer; 2020.
Bloomenstein M. Conjunctivitis: Know Your Differentials. Review of Optometry. 2022.
DeWilde A, Toms D. Between the Septal Divide: Managing Preseptal and Orbital Cellulitis. Review of Optometry. 2024.
Varu DM, Mah FS i wsp. Conjunctivitis Preferred Practice Pattern. American Academy of Ophthalmology; 2023.





