Zabiegi światłem stały się w ostatnich latach jedną z ważniejszych metod leczenia suchego oka związanego z dysfunkcją gruczołów Meiboma (MGD). Łączy się w nich dwie techniki: światło impulsowe IPL, kierowane na skórę pod oczami, oraz terapię światłem czerwonym o niskiej mocy (LLLT), podawaną przez maskę LED zakładaną na powieki. Wyjaśniamy, jak działają, komu mogą pomóc, jak wygląda zabieg i co wynika z badań naukowych.
Ogólny opis choroby, jej rozpoznawania i wszystkich metod leczenia znajdziesz w artykule Zespół suchego oka – objawy, nowoczesna diagnostyka i skuteczne terapie.
Dlaczego światło pomaga przy suchym oku
U większości osób z suchym okiem przyczyną jest nadmierne parowanie łez. Gruczoły Meiboma w powiekach wytwarzają za mało tłuszczowej wydzieliny albo wydzielina gęstnieje i zatyka ich ujścia. Film łzowy traci wtedy ochronną warstwę lipidową i szybko wysycha. Często towarzyszy temu przewlekłe zapalenie brzegów powiek z drobnymi, rozszerzonymi naczyniami krwionośnymi. Więcej o tym procesie przeczytasz w artykule Zapalenie brzegów powiek – objawy, przyczyny i leczenie.
Zabiegi światłem działają na te mechanizmy z dwóch stron: zmniejszają stan zapalny brzegów powiek i ułatwiają wypływ wydzieliny z gruczołów Meiboma.
IPL – światło impulsowe
IPL (ang. intense pulsed light) to krótkie błyski światła o szerokim zakresie fal, znane wcześniej z dermatologii. W leczeniu suchego oka kieruje się je na skórę pod dolnymi powiekami i w okolicy skroni, z dala od gałki ocznej, a oczy w tym czasie chronią osłony (Jones i wsp., 2025). Światło ogrzewa tkanki i obkurcza drobne, rozszerzone naczynia, które podtrzymują stan zapalny brzegów powiek. Upłynnia też zagęszczoną wydzielinę gruczołów Meiboma.
Przeglądy badań cytowane w raporcie TFOS DEWS III pokazują, że po IPL poprawia się stabilność filmu łzowego i zmniejszają się objawy. Autorzy raportu uznają IPL za możliwą metodę wspomagającą leczenie i zaznaczają, że potrzebne są dalsze, większe badania (Jones i wsp., 2025).
LLLT – maska LED ze światłem czerwonym
LLLT (ang. low-level light therapy), nazywana też fotobiomodulacją, polega na naświetlaniu powiek światłem czerwonym o niskiej mocy przez maskę LED. Zabieg trwa zwykle około 15 minut, a pacjent odczuwa łagodne ciepło. Światło ogrzewa powieki i, jak się przypuszcza, pobudza metabolizm komórek oraz działa przeciwzapalnie.
Raport TFOS DEWS III zwraca uwagę na dwie praktyczne zalety LLLT: maskę zakłada się bezpośrednio na powieki, czego nie można zrobić przy IPL, a światło nie zależy od koloru skóry, więc można je stosować u osób z każdą karnacją (Jones i wsp., 2025).
Co mówią badania
Większość badań nad LLLT w okulistyce prowadzono z użyciem urządzenia eye-light®, które łączy światło impulsowe IPL z maską LED (Jones i wsp., 2025). Z tego urządzenia korzystano także we wszystkich badaniach klinicznych opisanych poniżej.
Połączenie IPL i LLLT
W badaniu z losowym przydziałem 24 osoby z MGD miały jedno oko leczone IPL z LLLT, a drugie samym LLLT (4 sesje co 2–3 tygodnie). Obie metody zmniejszyły częstość objawów, ale nasilenie objawów zmniejszyło się tylko po leczeniu skojarzonym (Chiang i wsp., 2025).
W badaniu obejmującym 176 oczu porównano IPL połączone z LLLT (urządzenie eye-light® z maską LED) z dwoma innymi urządzeniami IPL. Po trzech tygodniach objawy zmniejszyły się we wszystkich grupach. Po sześciu miesiącach dalszą poprawę objawów i grubości warstwy lipidowej łez obserwowano tylko w grupie z dodanym LLLT; w tej grupie zwiększyło się też wydzielanie łez (Castro i wsp., 2023).
U osób z suchym okiem opornym na wcześniejsze leczenie cztery sesje IPL z LLLT w ciągu 3 miesięcy zmniejszyły wynik kwestionariusza objawów OSDI średnio o 44 punkty. Po roku poprawa była mniejsza, ale nadal wyraźna (średnio 30 punktów), a czas przerwania filmu łzowego wydłużył się o 3,6 sekundy (Pérez-Silguero i wsp., 2021). To badanie retrospektywne, bez grupy kontrolnej, a pierwszy autor otrzymał od dystrybutora urządzenia zwrot kosztów udziału w kongresach.
Raport TFOS DEWS III przytacza też przegląd dokumentacji 460 oczu osób z MGD, u których inne leczenie nie pomogło. Po 2–4 zabiegach IPL z LLLT nasilenie MGD zmniejszyło się o co najmniej jeden stopień w 70% oczu, a odsetek oczu z czasem przerwania filmu łzowego nie dłuższym niż 6 sekund spadł z 86,7% do 33,9% (Jones i wsp., 2025).
Samo LLLT
W badaniu 30 osób z łagodnym lub umiarkowanym suchym okiem trzy 15-minutowe sesje LLLT w odstępach tygodniowych poprawiły stabilność filmu łzowego, wysokość menisku łzowego i grubość warstwy lipidowej, a wynik kwestionariusza OSDI zmniejszył się średnio o 10 punktów (Antwi i wsp., 2024). Badanie nie miało grupy kontrolnej.
Starszy przegląd literatury z 2021 roku nie znalazł wtedy dobrze zaprojektowanych badań potwierdzających skuteczność samego LLLT w MGD i suchym oku (Markoulli i wsp., 2021). Część nowszych badań, opisanych wyżej, uzupełnia tę lukę, ale wciąż obejmują one niewielkie grupy.
Gradówka i jęczmień
Te same gruczoły Meiboma, których dotyczy suche oko, mogą tworzyć gradówkę. W przeglądzie dokumentacji 26 oczu z uporczywą gradówką, która nie ustąpiła po wcześniejszym leczeniu, zabieg LLLT połączony ze standardowym leczeniem farmakologicznym doprowadził do ustąpienia gradówki po jednej sesji w 46% oczu, a po drugiej w 92%. Tylko 2 oczy wymagały nacięcia (Stonecipher i Potvin, 2019). Badanie było małe, bez grupy kontrolnej, a autorzy zadeklarowali powiązania z producentem urządzenia. Leczenie światłem przy tych chorobach opisujemy na stronie Leczenie jęczmienia i gradówki światłem IPL i LLLT – Kraków.
Jak czytać te wyniki
Badania nad zabiegami światłem obejmują zwykle kilkadziesiąt osób i krótki czas obserwacji, a część z nich nie ma grupy kontrolnej. Wyniki są obiecujące, ale u poszczególnych osób mogą się różnić. Dlatego zabiegi światłem traktuje się jako uzupełnienie codziennej higieny powiek i kropli nawilżających, a nie ich zamiennik.
Dla kogo są zabiegi IPL i LLLT
Zabiegi rozważa się przede wszystkim przy:
suchym oku z dysfunkcją gruczołów Meiboma,
przewlekłym zapaleniu brzegów powiek,
trądziku różowatym ocznym – zobacz Trądzik różowaty oczny – objawy, diagnostyka i leczenie,
nawracającej gradówce i jęczmieniu,
przygotowaniu powierzchni oka do operacji zaćmy lub zabiegu refrakcyjnego.
O tym, czy zabiegi są dla Ciebie odpowiednie, decyduje lekarz po badaniu. W Optima Medical wykonujemy je od 16. roku życia.
Przeciwwskazania
Zabiegów nie wykonuje się między innymi:
w ciąży i w czasie karmienia piersią,
przy padaczce,
przy gorączce lub infekcji ogólnoustrojowej,
przy niekontrolowanej cukrzycy, niekontrolowanym nadciśnieniu i zaburzeniach rytmu serca,
w trakcie leczenia nowotworu (chemioterapii lub radioterapii), po nowotworach skóry twarzy oraz przy chorobach obniżających odporność,
przy opryszczce, stanach zapalnych skóry, ranach lub oparzeniach w okolicy zabiegowej,
przy skłonności do bliznowców oraz przy bielactwie lub łuszczycy,
przy metalowych lub elektrycznych implantach w okolicy głowy,
przy dużej wrażliwości na światło i na świeżo opalonej skórze.
Przed zabiegiem lekarz pyta też o przyjmowane leki i preparaty. Część z nich uwrażliwia skórę na światło, w tym niektóre leki doustne i preparaty ziołowe, na przykład z dziurawcem. Po stosowaniu retinoidów na skórę albo doustnie potrzebna jest odpowiednia przerwa przed zabiegiem – jej długość ustala lekarz. Warto też powiedzieć o niedawnych zabiegach estetycznych w okolicy oczu (np. wypełniaczach, peelingach, laserach) oraz o tatuażach i zmianach barwnikowych w okolicy zabiegowej. Ostatecznie o kwalifikacji decyduje lekarz.
Jak wygląda zabieg w Optima Medical
Zabiegi IPL i LLLT wykonuje lekarz, zawsze po konsultacji okulistycznej. Przed kwalifikacją warto wykonać Komputerowe badanie zespołu suchego oka – Kraków, które pokazuje stan filmu łzowego i gruczołów Meiboma.
Najpierw lekarz wykonuje serię błysków IPL na skórę pod oczami i w okolicy skroni, przy zamkniętych powiekach i z osłonami na oczach.
Następnie na powieki zakłada się maskę LED ze światłem czerwonym.
Na końcu lekarz opróżnia gruczoły Meiboma z upłynnionej wydzieliny i oczyszcza brzegi powiek.
Cała wizyta zabiegowa trwa około 30 minut. Liczbę zabiegów ustala lekarz po ocenie gruczołów Meiboma – zwykle jest to od 1 do 4 sesji w odstępach kilku dni, z możliwością powtórzenia po 6–12 miesiącach. Po zabiegu można prowadzić samochód.
Przygotowanie i zalecenia po zabiegu
W dniu zabiegu przyjdź bez makijażu i kremów na twarzy; soczewki kontaktowe trzeba zdjąć.
Przez 2 tygodnie przed zabiegiem i po nim unikaj opalania – zabiegu nie wykonuje się na świeżo opalonej skórze.
Po zabiegu unikaj sauny, solarium i intensywnych zabiegów kosmetycznych przez 7–14 dni. Ochrona przed promieniowaniem UV – krem z filtrem SPF 50 i okulary przeciwsłoneczne – jest zalecana stale, nie tylko po zabiegu.
Między zabiegami kontynuuj higienę brzegów powiek – zobacz Higiena brzegów powiek – jak oczyszczać i masować powieki.
Szczegóły znajdziesz na stronie Leczenie zespołu suchego oka – Kraków, a ceny w cenniku Diagnostyka i leczenie ZSO.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zabieg IPL boli?
Zabieg jest zwykle dobrze tolerowany. W czasie błysku można poczuć ciepło lub krótkie ukłucie. Przy masce LED pacjenci odczuwają zwykle tylko łagodne ciepło.
Czy po zabiegu mogą wystąpić skutki uboczne?
Mogą pojawić się przemijające zaczerwienienie skóry, niewielki obrzęk, łzawienie lub krótkotrwałe zaburzenia widzenia. Zwykle ustępują samoistnie.
Kiedy widać efekty?
W badaniach poprawę objawów obserwowano już po kilku tygodniach od rozpoczęcia zabiegów, a u części osób utrzymywała się ona po sześciu miesiącach i dłużej (Castro i wsp., 2023; Pérez-Silguero i wsp., 2021). Tempo poprawy zależy od stanu gruczołów Meiboma.
Czy zabiegi światłem zastępują krople i higienę powiek?
Nie. Zabiegi są jednym z elementów leczenia. Najlepsze wyniki daje połączenie ich z codzienną higieną brzegów powiek i kroplami nawilżającymi, dobranymi przez lekarza.
Czym różni się to leczenie od zabiegu LipiFlow?
LipiFlow to inna metoda, w której urządzenie ogrzewa i uciska powieki od wewnątrz. W Optima Medical jej nie wykonujemy. Co mówią badania o LipiFlow, opisujemy w artykule Zespół suchego oka – objawy, nowoczesna diagnostyka i skuteczne terapie.
Konsultacja w Optima Medical
Jeśli masz objawy suchego oka, które wracają mimo kropli i higieny powiek, umów konsultację okulistyczną. Lekarz oceni gruczoły Meiboma i brzegi powiek oraz powie, czy zabiegi światłem mogą Ci pomóc.
Telefon i godziny pracy rejestracji znajdziesz na stronie Kontakt.
Piśmiennictwo
Antwi A, Schill AW, Redfern R, Ritchey ER. Effect of low-level light therapy in individuals with dry eye disease. Ophthalmic Physiol Opt. 2024;44(7):1464–1471. doi:10.1111/opo.13371
Castro C, Marques JH, Marta A, Baptista PM, José D, Sousa P, et al. Comparison of Light-Based Devices in the Treatment of Meibomian Gland Dysfunction. Cureus. 2023;15(7):e41386. doi:10.7759/cureus.41386
Chiang JCB, Dremin V, Semp DA, Lam HY, Ting PWK, Ayaz M, et al. Low-level light therapy alone versus combination therapy with intense pulsed light in the treatment of dry eye disease with meibomian gland dysfunction: A randomised paired-eye and mechanism of action trial. Cont Lens Anterior Eye. 2025;48(6):102456. doi:10.1016/j.clae.2025.102456
Jones L, Craig JP, Markoulli M, Karpecki P, Akpek EK, Basu S, et al. TFOS DEWS III: Management and Therapy. Am J Ophthalmol. 2025;279:289–386. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.039
Markoulli M, Chandramohan N, Papas EB. Photobiomodulation (low-level light therapy) and dry eye disease. Clin Exp Optom. 2021;104(5):561–566. doi:10.1080/08164622.2021.1878866
Pérez-Silguero MA, Pérez-Silguero D, Rivero-Santana A, Bernal-Blasco MI, Encinas-Pisa P. Combined Intense Pulsed Light and Low-Level Light Therapy for the Treatment of Dry Eye: A Retrospective Before–After Study with One-Year Follow-Up. Clin Ophthalmol. 2021;15:2133–2140. doi:10.2147/OPTH.S307020
Stonecipher K, Potvin R. Low level light therapy for the treatment of recalcitrant chalazia: a sample case summary. Clin Ophthalmol. 2019;13:1727–1733. doi:10.2147/OPTH.S225506
