top of page
9 cze 2024
8 minut(y) czytania

Zaktualizowano: 19 paź

Mężczyzna pocierający palcami zamknięte oczy, podrażnione i swędzące powieki


Zapalenie brzegów powiek to przewlekły stan zapalny brzegu powieki – w miejscu, z którego wyrastają rzęsy, i tam, gdzie uchodzą gruczoły Meiboma. Daje pieczenie, swędzenie, zaczerwienienie i łuski przy rzęsach, zwykle w obu oczach jednocześnie. Choroba ma przebieg nawracający: okresy spokoju przeplatają się z zaostrzeniami.


Rzadko zagraża wzrokowi, ale potrafi być bardzo uciążliwa i często idzie w parze z zespołem suchego oka. Leczenie polega przede wszystkim na regularnej pielęgnacji brzegów powiek, a w razie potrzeby na leczeniu dobranym do przyczyny i zabiegach w gabinecie (Jones i wsp., 2025).


Czym jest zapalenie brzegów powiek?


Brzeg powieki to wąski pas między skórą a spojówką. W jego przedniej części wyrastają rzęsy z mieszkami włosowymi i drobnymi gruczołami łojowymi, w tylnej znajdują się ujścia gruczołów Meiboma, które wytwarzają tłuszczową warstwę filmu łzowego. Zależnie od tego, która część brzegu jest objęta stanem zapalnym, mówi się o zapaleniu przednim albo tylnym. U wielu osób obie postacie występują jednocześnie.



Zbliżenie brzegu powieki w lampie szczelinowej – zaczerwieniony brzeg i łuski przyklejone u nasady rzęs w przednim zapaleniu brzegów powiek

Przednie zapalenie brzegów powiek


Dotyczy nasady rzęs. Najczęściej ma podłoże gronkowcowe, łojotokowe albo jest związane z nużeńcem (Jones i wsp., 2025). W postaci gronkowcowej u nasady rzęs pojawiają się twarde strupki i łuski otaczające rzęsę jak kołnierzyk. Zakażenie wywołują zwykle gronkowce bytujące na skórze, w tym gronkowiec złocisty (Khairallah i Kahloun, 2014). W postaci łojotokowej łuski są tłuste, a zmianom na powiekach często towarzyszy łojotokowe zapalenie skóry twarzy i owłosionej skóry głowy.



Tylne zapalenie brzegów powiek

Odciągnięta powieka dolna w lampie szczelinowej – zaczerwieniony tylny brzeg i zatkane ujścia gruczołów Meiboma z gęstą wydzieliną

Wiąże się z nieprawidłową pracą gruczołów Meiboma. Ponieważ to najczęstsza postać choroby i główna przyczyna suchości oczu, omawiamy ją osobno w kolejnej części artykułu.


Alergiczne zapalenie brzegów powiek


Brzegi powiek mogą reagować zapaleniem także na czynniki uczulające i drażniące – kosmetyki do oczu, środki do demakijażu, krople z konserwantami czy alergeny wziewne. Wtedy na pierwszy plan wysuwają się świąd, obrzęk i zaczerwienienie skóry powiek.


Zapalenie gruczołów Meiboma (dysfunkcja gruczołów Meiboma, MGD)


Gruczoły Meiboma leżą w tarczkach powiek, w każdej powiece jest ich kilkadziesiąt. Ich wydzielina tworzy zewnętrzną, tłuszczową warstwę filmu łzowego, która spowalnia parowanie łez. W dysfunkcji gruczołów Meiboma (ang. meibomian gland dysfunction, MGD) wydzielina gęstnieje, ujścia gruczołów się zatykają, a film łzowy traci stabilność. Pojawia się stan zapalny tylnego brzegu powieki, nazywany potocznie zapaleniem gruczołów Meiboma.

To częsty problem. Szacowana częstość MGD na świecie wynosi 35,8%, a u większości osób z zespołem suchego oka to właśnie ona jest główną przyczyną nadmiernego parowania łez (Stapleton i wsp., 2025). Typowe objawy to pieczenie i uczucie piasku pod powiekami, zamazane widzenie, które poprawia się po mrugnięciu, zaczerwienione tylne brzegi powiek, a czasem pienista wydzielina w kącikach oczu. Zatkane gruczoły sprzyjają też powstawaniu gradówek.

Budowę gruczołów można ocenić w badaniu obrazowym – więcej w artykule „Badanie gruczołów Meiboma (meibografia) – na czym polega i kiedy je wykonać”.


Nużeniec a zapalenie brzegów powiek


Nużeńce (Demodex) to mikroskopijne roztocza żyjące w mieszkach rzęs oraz w gruczołach łojowych i gruczołach Meiboma. Występują także u zdrowych osób, a ich liczba rośnie z wiekiem. U części pacjentów nadmierne namnożenie nużeńców wywołuje przednie zapalenie brzegów powiek (Jones i wsp., 2025).

Charakterystycznym objawem są złuszczenia cylindryczne – woskowe „rękawki” u nasady rzęs, uznawane za objaw typowy dla nużycy (Jones i wsp., 2025). Pacjenci często skarżą się na świąd brzegów powiek, nasilony zwłaszcza w nocy (Rivera i wsp., 2024), oraz na wypadanie rzęs. Do przeniesienia nużeńców dochodzi przy bliskim kontakcie i wspólnym używaniu ręczników, poduszek czy kosmetyków do oczu. Więcej o tej postaci choroby piszemy w artykule „Nużeniec oka (nużyca powiek) – objawy, przyczyny i leczenie”.


Objawy zapalenia brzegów powiek


Objawy bywają mylone z innymi chorobami oczu, dlatego warto je skonsultować z okulistą. Najczęściej pacjenci zgłaszają:

  • pieczenie, swędzenie i uczucie piasku pod powiekami,

  • zaczerwienione, zgrubiałe brzegi powiek,

  • łuski, strupki lub złuszczenia u nasady rzęs,

  • sklejone rzęsy po przebudzeniu,

  • łzawienie albo, przeciwnie, uczucie suchości oczu,

  • nadwrażliwość na światło,

  • wypadanie rzęs, a przy długotrwałym zapaleniu – nieprawidłowy wzrost rzęs,

  • nawracające jęczmienie i gradówki,

  • zaczerwienienie spojówek i zmęczenie oczu, zwłaszcza pod koniec dnia.


Objawy zwykle dotyczą obu oczu i zmieniają nasilenie. Bywają silniejsze rano, w klimatyzowanych pomieszczeniach i po długiej pracy przy komputerze.


Gdy na pierwszy plan wysuwa się łzawienie, zajrzyj na stronę „Łzawienie oczu – przyczyny, objawy i kiedy zgłosić się do okulisty”. Nawracające zmiany na powiece opisujemy na stronach „Gradówka oka – jak wygląda, jak leczyć i kiedy zgłosić się do okulisty” oraz „Jęczmień oka – objawy, przyczyny i skuteczne leczenie”.


Kiedy pilnie zgłosić się do okulisty?


Zapalenie brzegów powiek zwykle nie wymaga pilnej wizyty. Nie należy jednak zwlekać, gdy pojawia się:

  • ból oka, a nie tylko pieczenie,

  • pogorszenie ostrości widzenia, które nie ustępuje po mrugnięciu,

  • silny światłowstręt albo zaczerwienienie wokół rogówki,

  • obrzęk i zaczerwienienie całej powieki, zwłaszcza z gorączką,

  • zmiana tylko na jednej powiece, która mimo leczenia nie ustępuje, szczególnie z miejscowym ubytkiem rzęs albo guzkiem.


Ostatnia sytuacja wymaga wykluczenia innych chorób brzegu powieki, w tym zmian nowotworowych.


Diagnostyka zapalenia brzegów powiek


Rozpoznanie stawia okulista na podstawie wywiadu i badania w lampie szczelinowej. W powiększeniu ocenia brzegi powiek, nasady rzęs, ujścia gruczołów Meiboma i jakość ich wydzieliny oraz powierzchnię oka.

Przy podejrzeniu nużycy lekarz może pobrać kilka rzęs i obejrzeć je w powiększeniu. W badaniu porównawczym ocena wyrwanych rzęs w lampie szczelinowej wykrywała nużeńca z czułością 96,6% i swoistością 90,9%, czyli podobnie jak badanie mikroskopowe (Eskenazi-Betech i wsp., 2024).

Gdy objawom towarzyszy suchość oczu, przydatne są badania filmu łzowego i ocena gruczołów Meiboma. W Optima Medical wykonujemy je w ramach usługi Komputerowe badanie zespołu suchego oka – Kraków. Przy ciężkim lub nietypowym przebiegu lekarz może zlecić posiew wydzieliny z brzegów powiek (Khairallah i Kahloun, 2014).


Leczenie zapalenia brzegów powiek


Zapalenie brzegów powiek ma charakter przewlekły, dlatego celem leczenia jest opanowanie objawów i zmniejszenie liczby zaostrzeń, a nie jednorazowe wyleczenie. Postępowanie dobiera się do przyczyny i zwykle łączy kilka metod (Jones i wsp., 2025).


Higiena brzegów powiek i ciepłe okłady


To podstawa leczenia każdej postaci choroby. Ciepłe okłady rozpuszczają zagęszczoną wydzielinę gruczołów Meiboma, a delikatny masaż po okładzie pomaga ją usunąć. Zalecana temperatura okładu to 40–41,5°C. W świetle dostępnych badań wystarcza okład raz dziennie przez 10 minut albo dwa razy dziennie po 5 minut (Jones i wsp., 2025). Brzegi powiek oczyszcza się płynami, piankami lub chusteczkami do higieny powiek. Szczegóły opisujemy w artykule „Higiena brzegów powiek – jak oczyszczać i masować powieki”.


Leczenie nużycy powiek


Przy nużycy stosuje się preparaty do higieny powiek z olejkiem z drzewa herbacianego albo jego składnikiem czynnym, terpinen-4-olem. Leczenie trwa zwykle kilka tygodni, bo cykl życiowy roztocza wynosi 14–23 dni (Jones i wsp., 2025). Nie należy samodzielnie nakładać na powieki stężonego olejku: w wysokich stężeniach podrażnia oko, a w badaniach laboratoryjnych uszkadza komórki gruczołów Meiboma (Jones i wsp., 2025). Celem leczenia nie jest całkowite usunięcie nużeńców, lecz zmniejszenie ich liczby i ustąpienie objawów.

W uporczywych przypadkach lekarz może zalecić lek przeciwpasożytniczy na receptę. O jego wyborze i sposobie stosowania decyduje lekarz.


Leczenie przeciwbakteryjne


Przy nasilonym zapaleniu bakteryjnym lekarz może zalecić antybiotyk w postaci maści lub kropli, a w wybranych przypadkach przewlekłego zapalenia gruczołów Meiboma lub trądziku różowatego ocznego – antybiotyk doustny, który działa w tej sytuacji także przeciwzapalnie. To leki na receptę, a decyzję o ich zastosowaniu podejmuje lekarz. Ze względu na narastającą oporność bakterii antybiotyków nie stosuje się rutynowo przy każdym zaostrzeniu (Jones i wsp., 2025). O chorobie oczu w przebiegu trądziku różowatego piszemy w artykule „Trądzik różowaty oczny – objawy, diagnostyka i leczenie”.


Krople nawilżające


Gdy zapaleniu brzegów powiek towarzyszy suchość oczu, ulgę przynoszą krople nawilżające, najlepiej bez konserwantów. Nie leczą przyczyny, ale zmniejszają dolegliwości.


Zabiegi w gabinecie: IPL i LLLT



Przy dysfunkcji gruczołów Meiboma, która nie ustępuje mimo pielęgnacji, stosuje się zabiegi światłem. IPL (intensywne światło pulsacyjne) działa na skórę wokół oka: zamyka poszerzone naczynka brzegów powiek, ogrzewa gruczoły i zmniejsza stan zapalny. W badaniu z randomizacją obejmującym 132 osoby IPL okazało się skuteczniejsze niż codzienne ciepłe okłady z masażem powiek, a przeglądy systematyczne potwierdzają poprawę stabilności filmu łzowego (Jones i wsp., 2025; Chen i wsp., 2025). Najnowsza metaanaliza badań z randomizacją potwierdza też wyraźne zmniejszenie objawów po IPL (Peira i wsp., 2025).


LLLT (terapia światłem niskoenergetycznym) to naświetlanie zamkniętych powiek maską LED, najczęściej w połączeniu z IPL. W wieloośrodkowej analizie 460 oczu osób, którym nie pomogło wcześniejsze leczenie, po zabiegach IPL z LLLT stan gruczołów Meiboma poprawił się o co najmniej jeden stopień w 70% oczu (Jones i wsp., 2025). W badaniu z randomizacją obejmującym 100 osób trzy sesje IPL z LLLT poprawiły objawy i stabilność filmu łzowego wyraźnie bardziej niż zabieg pozorowany (D’Souza i wsp., 2023). Wyniki u poszczególnych osób mogą się różnić, a o liczbie zabiegów decyduje lekarz.


W Optima Medical zabiegi IPL i LLLT wykonujemy w ramach usługi Leczenie zespołu suchego oka – Kraków, zawsze po konsultacji okulistycznej. Jak działają te zabiegi i co mówią badania, opisujemy w artykule Leczenie suchego oka światłem IPL i LLLT – jak działa, dla kogo i co mówią badania.


Jak zapobiegać nawrotom?


Choroba ma skłonność do nawrotów, dlatego pielęgnację brzegów powiek warto prowadzić także w okresach bez objawów. Pomagają:

  • codzienne oczyszczanie brzegów powiek i ciepłe okłady,

  • dokładny demakijaż i nienakładanie kosmetyków na wewnętrzną krawędź powieki,

  • nieużywanie cudzych kosmetyków do oczu, ręczników i pędzli,

  • regularna wymiana tuszu do rzęs i kredki do oczu,

  • unikanie pocierania oczu,

  • przerwy w pracy przy komputerze i świadome mruganie,

  • nawilżanie powietrza w pomieszczeniach klimatyzowanych i ogrzewanych,

  • leczenie chorób skóry, które sprzyjają zapaleniu, takich jak łojotokowe zapalenie skóry i trądzik różowaty.

Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny w okresie zaostrzenia ustalić z okulistą, czy i na jak długo z nich zrezygnować.


Podsumowanie


Zapalenie brzegów powiek to częsta, przewlekła choroba, którą można dobrze kontrolować. Podstawą jest regularna higiena powiek i ciepłe okłady, a przy nużycy, zapaleniu bakteryjnym czy dysfunkcji gruczołów Meiboma – leczenie dobrane przez lekarza do przyczyny. Krótkie omówienie objawów i tego, kiedy zgłosić się do lekarza, znajdziesz na stronie „Zapalenie brzegów powiek – objawy i skuteczne leczenie”.


Jeśli dolegliwości wracają, zapraszamy na konsultację okulistyczną do Optima Medical w Krakowie.



Najczęstsze pytania


Czy zapalenie brzegów powiek jest zaraźliwe?

Samo zapalenie brzegów powiek zwykle nie przenosi się na inne osoby. Wyjątkiem jest nużyca – roztocza mogą przechodzić przy bliskim kontakcie i wspólnym używaniu ręczników czy kosmetyków do oczu.

Czy zapalenie brzegów powiek można wyleczyć na zawsze?

Choroba ma charakter przewlekły i nawracający. Regularna pielęgnacja i leczenie dobrane do przyczyny pozwalają jednak na długie okresy bez objawów.

Ile trwa leczenie zapalenia brzegów powiek?

Poprawę po rozpoczęciu higieny powiek i ciepłych okładów zwykle widać po kilku tygodniach. Leczenie nużycy preparatami z olejkiem z drzewa herbacianego trwa najczęściej 4–6 tygodni (Jones i wsp., 2025), a pielęgnację powiek warto kontynuować na stałe.

Co pomaga na zapalenie brzegów powiek bez recepty?

Ciepłe okłady, masaż powiek, preparaty do higieny brzegów powiek (płyny, pianki, chusteczki) i krople nawilżające bez konserwantów. Jeśli po kilku tygodniach nie ma poprawy, potrzebna jest wizyta u okulisty.

Czy przy zapaleniu brzegów powiek można się malować?

W okresie zaostrzenia lepiej zrezygnować z makijażu oczu. Później warto wybierać sprawdzone kosmetyki, regularnie je wymieniać i starannie zmywać makijaż przed snem.

Czym różni się zapalenie brzegów powiek od zapalenia spojówek?

Zapalenie brzegów powiek dotyczy krawędzi powieki i nasady rzęs, ma przebieg przewlekły i nawracający. Zapalenie spojówek dotyczy błony pokrywającej białko oka i wewnętrzną stronę powiek, zwykle pojawia się nagle i trwa krócej. Obie choroby mogą występować jednocześnie.


Piśmiennictwo


  1. Jones L, Craig JP, Markoulli M, Karpecki P, Akpek EK, Basu S, et al. TFOS DEWS III: Management and Therapy. Am J Ophthalmol. 2025;279:289–386. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.039
  2. Khairallah M, Kahloun R. Infections of the Eyelids. In: Tabbara KF, et al., editors. Ocular Infections. Essentials in Ophthalmology. Berlin, Heidelberg: Springer; 2014. p. 51–61. doi:10.1007/978-3-662-43981-4_5
  3. Stapleton F, Argüeso P, Asbell P, Azar D, Bosworth C, Chen W, et al. TFOS DEWS III: Digest. Am J Ophthalmol. 2025;279:451–553. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.040
  4. Rivera Salazar J, Lara Peñaranda J, González del Valle F, Gálvez Martínez J, Valdés González JJ, Olalla Gallardo JM, et al. Treatment With Topical Ivermectin 1% Once a Month to Control Demodex Blepharitis. Cornea Open. 2024;3(2):e0033. doi:10.1097/coa.0000000000000033
  5. Eskenazi-Betech R, Zatarain-Barrón NC, Graue-Hernandez EO, Ramirez-Miranda A, Kahuam-López N, Navas A. Sensitivity and Specificity of Slit-Lamp Demodex Infestation Detection in Patients With Blepharitis. Cornea Open. 2024;3(4):e0053. doi:10.1097/coa.0000000000000053
  6. Chen KY, Chan HC, Chan CM. Which treatment works better for Meibomian Gland Dysfunction: LipiFlow or intense pulsed light? A systematic review and network meta-analysis. Photodiagnosis Photodyn Ther. 2025;53:104630. doi:10.1016/j.pdpdt.2025.104630
  7. D’Souza S, James E, Koul A, Modak D, Kundu G, Shetty R. A randomized controlled study evaluating outcomes of intense pulsed light and low-level light therapy for treating meibomian gland dysfunction and evaporative dry eye. Indian J Ophthalmol. 2023;71:1608–1612. doi:10.4103/IJO.IJO_2834_22
  8. Peira N, Ali EM, Modén NK, Fjellgren E, Lennmarken C, Hultcrantz M. Effectiveness and safety of intense pulsed light therapy for dry eye symptoms due to meibomian gland dysfunction – a systematic review and meta-analysis. Acta Ophthalmol. 2025;103:371–379. doi:10.1111/aos.16802
 
 

Zapalenie brzegów powiek – objawy, przyczyny i leczenie

Home

/

Skontaktuj się z nami, pomożemy Ci!

bottom of page