Entropion, czyli podwinięcie powieki, to stan, w którym brzeg powieki odwraca się do wewnątrz, w stronę gałki ocznej. Rzęsy ocierają wtedy rogówkę i spojówkę przy każdym mrugnięciu. Najczęściej dotyczy powieki dolnej u osób starszych [1] – szacuje się, że występuje u około 2% osób po 60. roku życia [2].
Pacjenci opisują to zwykle jako uczucie piasku albo rzęsy w oku, które nie mija mimo przemywania. Nieleczony entropion może prowadzić do uszkodzenia rogówki, dlatego warto rozpoznać go wcześnie [3]. Krótki opis objawów i postępowania zawiera strona Podwinięcie powieki (entropion) – objawy, przyczyny i leczenie.
Objawy podwinięcia powieki
Objawy wynikają z drażnienia oka przez rzęsy [3]:
uczucie piasku lub ciała obcego pod powieką,
łzawienie i zaczerwienienie oka,
światłowstręt,
pieczenie nasilające się przy mruganiu,
okresowe zamglenie widzenia.
Podwinięcie często dotyczy jednego oka – w dużej serii pacjentów operowanych z powodu entropionu związanego z wiekiem postać jednostronną stwierdzono u 81% chorych [4]. Na początku powieka może podwijać się tylko okresowo, na przykład przy mocnym zaciśnięciu powiek.
Dlaczego powieka podwija się do wewnątrz
Najczęstsza jest postać związana z wiekiem, czyli entropion inwolucyjny [1, 5]. Składają się na nią trzy zjawiska [1]:
osłabienie lub odklejenie się mięśni cofających powiekę dolną (retraktorów), które utrzymują jej brzeg we właściwym położeniu,
poziome rozluźnienie powieki i jej więzadeł,
przesuwanie się włókien mięśnia okrężnego oka ku górze, przez co podwijają one brzeg powieki do wewnątrz.
W przeglądzie ponad stu prac to osłabienie retraktorów uznano za czynnik dominujący u większości pacjentów [6]. W serii 481 operowanych osób u około 10% początek podwinięcia wiązał się z konkretnym zdarzeniem, najczęściej z operacją zaćmy [4].
Rzadsze postacie to entropion bliznowaty, skurczowy i wrodzony [1]. Entropion bliznowaty, częściej dotyczący powieki górnej, powstaje wtedy, gdy spojówka skraca się po oparzeniach, urazach lub przewlekłych zapaleniach. Może do niego prowadzić także długotrwałe stosowanie niektórych kropli przeciwjaskrowych [1]. Entropion skurczowy pojawia się przy silnym podrażnieniu oka i bywa przejściowy [1].
Podwinięcie powieki a nieprawidłowo rosnące rzęsy
Podobne objawy daje trichiaza, czyli rzęsy rosnące w stronę oka przy prawidłowym ustawieniu powieki. W entropionie rzęsy rosną prawidłowo, a do oka kieruje je podwinięty brzeg powieki – mówi się wtedy o pseudotrichiazie [3]. Rozróżnienie ma znaczenie, ponieważ leczenie jest inne: w trichiazie usuwa się lub niszczy pojedyncze rzęsy, a w entropionie koryguje się ustawienie powieki [1].
Co przynosi ulgę przed zabiegiem
Leczenie doraźne chroni rogówkę i łagodzi objawy, ale nie zmienia ustawienia powieki [1, 3]. Stosuje się:
krople nawilżające, żele i maści,
plastrowanie powieki tak, aby odwrócić jej brzeg na zewnątrz,
soczewkę kontaktową opatrunkową, która osłania rogówkę,
u części pacjentów – wstrzyknięcie leku, który czasowo osłabia mięsień okrężny oka.
Szwy wywijające brzeg powieki można założyć szybko, nawet w gabinecie, ale stosowane samodzielnie dają efekt zwykle na kilka miesięcy [3]. Ich główną wadą jest częsty nawrót – w różnych pracach od 7% do 33% [2]. Wyrywanie pojedynczych rzęs przynosi ulgę tylko na krótko, ponieważ rzęsy odrastają.
Na czym polega zabieg
Trwałe leczenie entropionu jest chirurgiczne. Zabieg najczęściej łączy ponowne przymocowanie retraktorów do tarczki powieki ze skróceniem i napięciem powieki w kącie zewnętrznym oka; często dodaje się ograniczenie działania włókien mięśnia okrężnego [1, 6]. Połączenie napięcia powieki ze wzmocnieniem retraktorów wiąże się z najmniejszym odsetkiem nawrotów [2].
W przeglądzie systematycznym badań randomizowanych zmodyfikowane techniki napinania powieki w kącie zewnętrznym miały wysoki odsetek powodzeń i niski odsetek nawrotów, a powikłania były zwykle łagodne [7]. W serii jednego chirurga nawrót po pierwszym zabiegu stwierdzono w 1,3% operowanych powiek [4].
Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym [4], a skórę często zszywa się szwami wchłanialnymi [5]. Przez kilka dni mogą utrzymywać się obrzęk i zasinienie; najczęstszym objawem po zabiegu był obrzęk spojówki, zwykle łagodny [4]. Leków przeciwzakrzepowych nie zawsze trzeba odstawiać – w opisanej serii u 45% pacjentów je kontynuowano, a decyzję podejmuje lekarz [4].
W Optima Medical w Krakowie zabieg wykonują okulistki zajmujące się chirurgią powiek. Przebieg, kwalifikację i cenę opisujemy na stronie Operacja podwinięcia i odwinięcia powieki (entropion, ektropion) w Krakowie. Przed zabiegiem potrzebna jest wizyta Kwalifikacja do zabiegów okuloplastycznych.
Najczęstsze pytania
Czy podwinięcie powieki może uszkodzić oko?
Długotrwałe ocieranie rzęs o rogówkę może powodować jej nadżerki, a w ciężkich przypadkach owrzodzenie i bliznowacenie [3]. Ból oka, nasilony światłowstręt i pogorszenie widzenia wymagają pilnej konsultacji okulistycznej.
Czy entropion może pojawić się po operacji zaćmy?
Zdarza się, że objawy pojawiają się po zabiegu na oku. W opisanej serii pacjentów zdarzenie poprzedzające podwinięcie stwierdzono u około 10% osób i najczęściej była to właśnie operacja zaćmy [4].
Czy entropion wraca po zabiegu?
Nawrót jest możliwy, ale po technikach łączących napięcie powieki ze wzmocnieniem retraktorów zdarza się rzadko [2, 4]. Częściej występuje po samych szwach wywijających [2].
Czym entropion różni się od ektropionu?
W entropionie brzeg powieki podwija się do wewnątrz i rzęsy drażnią oko. W ektropionie brzeg powieki odstaje od oka na zewnątrz, a głównym objawem jest łzawienie. Odwinięcie powieki opisujemy w artykule Odwinięta dolna powieka (ektropion) – dlaczego oko łzawi i kiedy potrzebny jest zabieg.
Piśmiennictwo
Korn BS i wsp. Basic and Clinical Science Course 2024–2025. Section 7: Oculofacial Plastic and Orbital Surgery. American Academy of Ophthalmology. 2024.
Majkowska-Lyskavets M, Różycki R. Is Lateral Tarsal Strip the Method of Choice in Treating Involutional Lower Eyelid Entropion? Okulistyka. 2024. doi:10.5114/oku/203385
Salmon JF. Kanski’s Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach. Elsevier. 2025.
Custer PL, Huecker JB. Involutional Entropion: Demographics, Presenting Findings, Surgical Management. Ophthalmic Plast Reconstr Surg. 2026. doi:10.1097/IOP.0000000000003155
Chen TH i wsp. Involutional Entropion Repair. W: Plastic Surgery of the Lower Eyelids. Springer. 2023. doi:10.1007/978-3-031-36175-3_16
Custer PL. Observations on the Etiology of Involutional Entropion. Ophthalmic Plast Reconstr Surg. 2025. doi:10.1097/IOP.0000000000002859
Sbitan L i wsp. Towards optimal management of lower eyelid malpositions: A systematic review of treatment effectiveness and safety. Clinics (Sao Paulo). 2025. doi:10.1016/j.clinsp.2024.100547
