Wielu pacjentów zgłasza się do gabinetu okulistycznego z problemami dotyczącymi powiek. Są to zazwyczaj stany zapalne, które powodują swędzenie, podrażnienie oraz zaczerwienienie. Zarówno leczenie, jak i zapobieganie stanom zapalnym powiek opiera się na odpowiedniej higienie brzegów powiek.

Czy oczyszczanie brzegów powiek jest potrzebne?

Powieki odpowiadają za wiele procesów i odgrywają bardzo istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu oka. Higiena brzegów powiek i ich regularne oczyszczanie może zapobiec powstaniu stanu zapalnego, a także wielu schorzeniom, takim jak zespół suchego oka.

Znajdujące się w powiekach gruczoły Meiboma odpowiadają za produkcję jednej ze składowych filmu łzowego – warstwy lipidowej. Po lekkim odwróceniu dolnej bądź górnej powieki można zauważyć jaśniejsze linie przebiegające przez powiekę – są to gruczoły Meiboma (gruczoły łojowe). Warstwa lipidowa stanowi zewnętrzną ochronę gałki ocznej, zapobiegając urazom oraz zanieczyszczeniu oka. Nieprawidłowa lub niewystarczająca produkcja warstwy lipidowej może skutkować niewłaściwym składem filmu łzowego, w wyniku czego na powierzchni oka może być odczuwalny dyskomfort i uczucie wysuszenia.

Poza nią na powierzchni oka znajduje się także warstwa wodna oraz mucynowa. Zaburzenie którejkolwiek z warstw może prowadzić do przesuszania się powierzchni oka (ZSO). Warstwa lipidowa, czyli wydzielina gruczołów Meiboma, zapobiega nadmiernemu parowaniu wody z powierzchni oka. Zatkane ujścia gruczołów Meiboma mogą prowadzić do stanów zapalnych, które charakteryzują się dużym dyskomfortem, pieczeniem, swędzeniem i zaczerwienieniem. W wyniku niedrożności gruczołów Meiboma może dojść do rozwoju gradówki – tkliwej zmiany w postaci guzka na powiece.

Brak odpowiedniej higieny brzegów powiek może prowadzić również do namnażania się roztoczy, takich jak nużeniec. Do zakażenia nużeńcem może dojść w wyniku kontaktu z osobą zakażoną lub z przedmiotem, który miał z taką osobą bezpośredni kontakt. Jest to uciążliwe schorzenie, wymagające długotrwałego leczenia.

Kolejnym schorzeniem rozwijającym się w wyniku nieprawidłowej higieny powiek jest jęczmień. Najczęstszą przyczyną powstania jęczmienia jest zakażenie gronkowcem – do zakażenia może dojść w wyniku kontaktu z osobą chorą lub używania przedmiotów (np. tuszu do rzęs), na których powierzchni znajdowały się bakterie. Jęczmień jest infekcją o bolesnym i dokuczliwym przebiegu.

Jak dbać o higienę brzegów powiek?

Kluczowe w dbaniu o higienę brzegów powiek jest dokładne mycie rąk przed dotykaniem powiek, a także unikanie używania kosmetyków (np. tuszu do rzęs) czy produktów higienicznych (np. płatków kosmetycznych) innych osób. Aby zapobiegać stanom zapalnym powiek, należy pamiętać o kilku ważnych krokach.

Ogrzewanie

Ogrzewanie pomaga nie tylko zrelaksować oko, ale też utrzymać drożność gruczołów. Stosowanie opasek lub kompresów rozgrzewających na sucho w okolicy gruczołów Meiboma zapobiega ich zatykaniu. Pod wpływem ciepła wydzielina gruczołów Meiboma upłynnia się i łatwiej wydostaje się przez ich ujścia.

Oczyszczanie

Oczyszczanie brzegów powiek jest łatwe i szybkie, a przynosi wiele korzyści. Brzegi powiek należy przemywać specjalistycznymi chusteczkami lub gazikiem albo płatkiem kosmetycznym nasączonym ciepłą (przegotowaną, ale nie gorącą) wodą. Do precyzyjniejszej higieny można użyć również patyczków kosmetycznych. Oczyszczanie powieki należy prowadzić od zewnątrz do wewnątrz (w kierunku nosa). Dolną powiekę oczyszczamy od dołu do góry, a górną od góry do dołu.

Podczas higieny należy regularnie wymieniać chusteczki, płatki kosmetyczne lub gaziki.

Jak masować powieki?

Masaż powiek pomaga w utrzymaniu drożności gruczołów. Powinien być wykonywany wcześniej umytymi dłońmi. Masując powiekę, nie należy jednak masować powierzchni oka – rogówka jest delikatną strukturą i nie powinna być uciskana.

W trakcie masażu powiek należy pamiętać, że:

• masując górną powiekę, należy zamknąć oko i spojrzeć w kierunku nosa bądź skroni (wtedy rogówka nie będzie masowana),

• masując powiekę od strony skroni, należy skierować zamknięte oko w stronę nosa i odwrotnie.

Podczas wizyty okulistycznej specjalista instruuje pacjentów, w jaki sposób postępować i jakie działania podejmować w ramach dbania o higienę powiek.