Wady refrakcji – krótkowzroczność, dalekowzroczność i astygmatyzm

Wady refrakcji – czym są i jak je leczyć?

Wady refrakcji to jedne z najczęściej diagnozowanych problemów ze wzrokiem. Dotyczą zarówno dzieci, jak i dorosłych – i mogą znacząco wpływać na jakość życia, jeśli nie są odpowiednio korygowane. Wady te polegają na nieprawidłowym ogniskowaniu promieni świetlnych na siatkówce, co prowadzi do rozmazanego lub zniekształconego obrazu.

Do głównych wad refrakcji zaliczamy:

• krótkowzroczność (myopia),

• nadwzroczność (hyperopia, dalekowzroczność),

• astygmatyzm (niezborność).

Jak działa zdrowe oko?

W oku prawidłowo funkcjonującym światło wpadające przez rogówkę i soczewkę skupia się dokładnie na siatkówce, co pozwala uzyskać ostry obraz. W przypadku wad refrakcji – ten punkt ogniskowania jest przesunięty:

• przed siatkówką (krótkowzroczność),

• za siatkówką (nadwzroczność),

• lub w różnych punktach (astygmatyzm).

Krótkowzroczność (myopia)

Krótkowzroczność to wada wzroku, w której pacjent dobrze widzi z bliska, ale obiekty w oddali są zamazane. Wynika to z nadmiernej długości gałki ocznej lub zbyt dużej mocy łamiącej rogówki/soczewki – co sprawia, że obraz tworzy się przed siatkówką. U dzieci krótkowzroczność zwykle narasta – metody jej spowalniania opisujemy na stronie Krótkowzroczność u dzieci – leczenie i kontrola w Krakowie.

Objawy:

• trudności z widzeniem z daleka (np. tablic w szkole, znaków drogowych),

• mrużenie oczu, szczególnie przy patrzeniu w dal,

• bóle głowy, zmęczenie oczu po wysiłku wzrokowym.

  
  

Przyczyny:

• predyspozycje genetyczne,

• intensywna praca wzrokowa z bliska (czytanie, ekrany),

• niewystarczający kontakt z naturalnym światłem dziennym w dzieciństwie,

• pochodzenie azjatyckie – większa częstość występowania.

  
  

Leczenie:

• okulary z soczewkami ujemnymi (-),

• soczewki kontaktowe (sferyczne lub ortokeratologiczne),

• chirurgia refrakcyjna – np. LASIK, PRK, SMILE (w wyspecjalizowanych ośrodkach, po kwalifikacji),

• u dzieci: kontrola narastania wady – okulary i soczewki kontaktowe hamujące postęp krótkowzroczności, ortokeratologia, atropina w niskich stężeniach i więcej czasu na świeżym powietrzu (Bakunowicz-Łazarczyk i wsp., 2021).

Dalekowzroczność (hyperopia)

W nadwzroczności pacjent widzi wyraźniej z daleka niż z bliska. Oko jest za krótkie lub soczewka zbyt słabo załamuje światło – obraz powstaje za siatkówką.

Objawy:

• rozmazane widzenie z bliska,

• zmęczenie oczu przy czytaniu,

• częste bóle głowy,

• u dzieci: zez akomodacyjny.

  
  

Leczenie:

• okulary z soczewkami dodatnimi (+),

• soczewki kontaktowe,

• u dorosłych: laserowa korekcja wzroku, np. LASIK, PRK (w wyspecjalizowanych ośrodkach),

• u dzieci: odpowiednio dobrana korekcja + regularna kontrola.

Astygmatyzm (niezborność)

Astygmatyzm to wada polegająca na nieregularnej krzywiźnie rogówki lub soczewki – co sprawia, że promienie świetlne ogniskują się w różnych punktach siatkówki.

Objawy:

• zniekształcony lub „pofalowany” obraz,

• problemy z widzeniem linii prostych,

• trudność z oceną odległości i głębi,

• bóle głowy, zmęczenie oczu.

Leczenie:

• soczewki cylindryczne – okulary lub toryczne soczewki kontaktowe,

• laserowa korekcja wzroku (w wyspecjalizowanych ośrodkach).

Diagnostyka wad refrakcji

Każdą z wad wzroku można zdiagnozować podczas badania okulistycznego lub optometrycznego. U dorosłych badanie opisujemy na stronie Badanie wzroku i konsultacja optometryczna, a u dzieci – na stronie Konsultacja okulistyczna dzieci + badanie dna oka + dobór korekcji okularowej. Okulary według recepty wykonujemy w naszym salonie – więcej w dziale Optyk. W Optima Medical Group oferujemy pełen zakres diagnostyki refrakcyjnej:

• autorefraktometria (pomiar komputerowy),

• badanie ostrości wzroku z tablicą Snellena (do dali i bliży),

• badanie wady po porażeniu akomodacji (u dzieci),

• topografia rogówki (przy podejrzeniu nieregularności rogówki),

• badania doboru korekcji okularowej lub soczewek kontaktowych.

Nowoczesne metody leczenia

Laserowej korekcji wzroku w Optima Medical nie wykonujemy – okulista oceni, czy warto rozważyć kwalifikację w wyspecjalizowanym ośrodku. U nas korygujemy wady refrakcji:

• klasyczne okulary korekcyjne,

• miękkie i twarde soczewki kontaktowe (w tym specjalistyczne),

• u dzieci: kontrolę postępu krótkowzroczności – Kwalifikacja do soczewek okularowych hamujących postęp krótkowzroczności u dzieci, Dobór soczewek kontaktowych MiSight 1 day, Dobór soczewek kontaktowych ortokeratologicznych oraz atropinę w niskich stężeniach.

To jest wyrób medyczny, używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.

Wady refrakcji u dzieci

Wczesne wykrycie i leczenie jest kluczowe. Nieleczone wady refrakcji mogą prowadzić do:

• niedowidzenia (amblyopii),

• zeza,

• trudności w nauce i zaburzeń koncentracji.

W Optima Medical badamy dzieci od ukończonego 1. roku życia. Prowadzimy też leczenie niedowidzenia, diagnostykę zeza i terapię widzenia – wszystkie usługi dla dzieci zebraliśmy na stronie Okulistyka dziecięca.

Czy wadom refrakcji można zapobiec?

Choć genetyka odgrywa dużą rolę, można spowolnić lub zmniejszyć ryzyko:

• ograniczenie czasu przy ekranach,

• więcej czasu na świeżym powietrzu – Polskie Towarzystwo Okulistyczne zaleca dzieciom 1–3 godziny dziennie (Bakunowicz-Łazarczyk i wsp., 2021),

• prawidłowe oświetlenie i odległość podczas nauki,

• regularne badania wzroku – u dorosłych zalecane co rok, u dzieci według wieku, a przy stwierdzonej wadzie zwykle co pół roku.

Jak umówić się na konsultację okulistyczną (badanie okulistyczne) w Optima Medical w Krakowie?

Telefon i godziny pracy: Kontakt

Rejestracja on-line

Najczęściej zadawane pytania – Wady refrakcji (FAQ)

Czy wady wzroku można wyleczyć na stałe?

Wady refrakcji można skutecznie skorygować. Trwałe „wyleczenie” jest możliwe głównie przez zabieg chirurgiczny (np. LASIK) – ale nie każdy się do niego kwalifikuje.

Czy dziecko może „wyrosnąć” z wady wzroku?

Rzadko. Wady refrakcji mają tendencję do stabilizacji lub pogłębiania się. Regularna korekcja i kontrole są kluczowe.

Czy noszenie okularów pogarsza wzrok?

Nie – to mit. Okulary poprawiają komfort widzenia i nie wpływają negatywnie na wadę.

Kiedy dziecko powinno mieć pierwsze badanie wzroku?

W naszej placówce badamy dzieci od ukończonego 1. roku życia. Badanie warto wykonać wcześnie, zwłaszcza gdy pojawiają się niepokojące objawy (np. zez, mrużenie oczu, unikanie zabaw wymagających skupienia wzroku), a także przed rozpoczęciem nauki w szkole.

Czy wady refrakcji pogarszają się z wiekiem?

Tak – zwłaszcza krótkowzroczność w dzieciństwie i starczowzroczność (prezbiopia), która pojawia się z wiekiem. Dlatego warto kontrolować wzrok regularnie. O wadzie wzroku po 40. roku życia piszemy na stronie Starczowzroczność (presbyopia) – objawy, przyczyny i leczenie.

Czy można mieć jednocześnie kilka wad wzroku?

Tak. Często występuje np. krótkowzroczność z astygmatyzmem lub nadwzroczność z astygmatyzmem. Diagnostyka pozwala je precyzyjnie zidentyfikować i dobrać odpowiednią korekcję.

Piśmiennictwo

1. Bakunowicz-Łazarczyk A, Filipek E, Hautz W, Modrzejewska M, Szaflik J, Urban B; Polskie Towarzystwo Okulistyczne, Sekcja Okulistyki Dziecięcej i Leczenia Zeza. Wytyczne dotyczące postępowania w krótkowzroczności postępującej u dzieci i młodzieży. Polskie Towarzystwo Okulistyczne (wydanie własne). 2021:1–30.