Astygmatyzm to wada refrakcji wynikająca ze zniekształcenia kształtu rogówki lub soczewki. Na skutek tych nieprawidłowości wpadające do oka światło rozprasza się nieprawidłowo, co tworzy rozmazany obraz. Uznaje się, że niemal każdy ma przynajmniej lekki astygmatyzm, gdyż żadne oko nie ma idealnie kulistej soczewki i rogówki. Problem zaczyna się jednak, gdy zniekształcenie znacznie odbiega od normy lub gdy astygmatyzmowi towarzyszą inne wady, np. nadwzroczność lub krótkowzroczność.

Przyczyny astygmatyzmu

Najczęściej astygmatyzm ma tło genetyczne i wynika z wrodzonego nieregularnego kształtu rogówki. Może jednak być rezultatem urazu lub powstania blizn. Chorobą, która często odpowiada za rozwój astygmatyzmu, jest stożek rogówki – w jej przebiegu rogówka stopniowo zmienia kształt z kulistego na stożkowaty, doprowadzając tym samym do wykształcenia się objawów astygmatyzmu (więcej w artykule „Stożek rogówki – objawy, których nie widać w zwykłym badaniu wzroku”). Astygmatyzm soczewkowy może być wadą wrodzoną lub związaną z chorobami tkanki łącznej.

Objawy astygmatyzmu

Jeśli zaobserwowałeś u siebie poniższe objawy, może to być sygnał rozwijającego się astygmatyzmu:

• zamglone widzenie z bliska i z daleka,

• częste mrużenie oczu,

• zamazane kontury przedmiotów,

• zaburzone poczucie przestrzeni,

• bóle głowy,

• nawracające bóle oczu,

• szybkie zmęczenie oczu podczas wysiłku wzrokowego.

  
  

Jakie są rodzaje astygmatyzmu?

Astygmatyzm możemy podzielić ze względu na miejsce nieprawidłowości w układzie optycznym oka na:

• astygmatyzm rogówkowy – spotykany najczęściej, wynikający z nieprawidłowej budowy rogówki,

• astygmatyzm wewnętrzny – spowodowany nieprawidłowościami w strukturze warstw soczewki bądź jej przesunięciem względem osi układu, np. na skutek urazu,

• astygmatyzm całkowity – w przypadku, gdy występują obie powyższe przyczyny.

Astygmatyzmowi często towarzyszą inne zaburzenia refrakcji, takie jak nadwzroczność i krótkowzroczność. Ze względu na położenie ognisk w przekrojach głównych wyróżniamy następujące postacie astygmatyzmu:

• astygmatyzm niezłożony – gdy tylko w jednej płaszczyźnie występuje krótkowzroczność lub nadwzroczność,

• astygmatyzm złożony – gdy w obu płaszczyznach występuje krótkowzroczność lub nadwzroczność o różnej mocy,

• astygmatyzm mieszany – gdy w jednej płaszczyźnie występuje nadwzroczność, a w drugiej krótkowzroczność.

Istnieje również podział ze względu na płaszczyznę, w której oko silniej skupia światło:

• astygmatyzm prosty – gdy oko silniej skupia światło w płaszczyźnie pionowej,

• astygmatyzm odwrotny – gdy oko silniej skupia światło w płaszczyźnie poziomej,

• astygmatyzm nieregularny – gdy w różnych miejscach jednej płaszczyzny załamywanie światła jest różne.

  
  

Leczenie astygmatyzmu

Dobór leczenia zależy od rodzaju i nasilenia astygmatyzmu. W niektórych przypadkach wada ma tak łagodną postać, że nie ma potrzeby korekcji. Zazwyczaj jednak zalecane jest rozpoczęcie leczenia, które przywróci ostrość widzenia poprzez wyrównanie wad refrakcji. Do korekcji astygmatyzmu najczęściej używa się okularów wyposażonych w szkła cylindryczne.

Na recepcie okularowej zapisuje się oś cylindra – od 0 do 180°. Z powodzeniem stosowane są również soczewki kontaktowe toryczne, które umożliwiają niemal całkowite zniwelowanie objawów astygmatyzmu. Dla pacjentów niechętnie podchodzących do noszenia okularów korekcyjnych i soczewek kontaktowych alternatywą może okazać się zabieg laserowej korekcji kształtu rogówki, który umożliwia korekcję astygmatyzmu sięgającego nawet 6,0 dioptrii.