Zaktualizowano: 5 dni temu
Bakteryjne zapalenie spojówek to zakażenie błony śluzowej, która pokrywa przednią powierzchnię gałki ocznej i wewnętrzną powierzchnię powiek. U dorosłych występuje rzadziej niż zapalenie wirusowe, które odpowiada za większość ostrych infekcyjnych zapaleń spojówek [1]. Postać ostra ma zwykle łagodny przebieg i często ustępuje samoistnie, jednak niektóre odmiany zakażenia wymagają pilnej diagnostyki i leczenia [2, 3].
Przyczyny i drogi zakażenia

Zakażenie szerzy się przez bezpośredni kontakt z wydzieliną z chorego oka, najczęściej za pośrednictwem rąk, ręczników lub kosmetyków [2]. U dorosłych najczęściej izoluje się Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis [2]. U dzieci dominującym patogenem jest Haemophilus influenzae, który według przeglądu z 2025 r. odpowiada za nawet 70% bakteryjnych zapaleń spojówek w tej grupie wieku [4].
Osoby noszące soczewki kontaktowe są bardziej narażone na zakażenia powierzchni oka, w tym na bakteryjne zapalenie rogówki, które może trwale obniżyć ostrość wzroku [5].
Objawy
Choroba zaczyna się zwykle nagle – od zaczerwienienia oka, uczucia piasku pod powiekami, pieczenia i wydzieliny. Często najpierw obejmuje jedno oko, a po jednym lub dwóch dniach także drugie [2]. Charakterystyczna jest wydzielina ropna lub śluzowo-ropna, która po nocy skleja powieki i rzęsy [2, 4]. Przekrwienie spojówki jest rozlane i silniejsze na obwodzie niż przy rąbku rogówki [2].
Świąd nie należy do typowych objawów zakażenia bakteryjnego. Gdy dominuje świąd, a wydzielina jest wodnista lub śluzowa, bardziej prawdopodobne jest alergiczne zapalenie spojówek [2]. Różnice między poszczególnymi postaciami opisuje strona Zapalenie spojówek – rodzaje, objawy i skuteczne leczenie.
Odmiany wymagające pilnej diagnostyki
Nadostre zapalenie spojówek – bardzo obfita ropna wydzielina narastająca w ciągu kilku godzin i wyraźny obrzęk powiek. Taki obraz nasuwa podejrzenie zakażenia dwoinką rzeżączki, które może szybko uszkodzić rogówkę i wymaga leczenia ogólnego [2, 3].
Zapalenie wtrętowe wywołane przez Chlamydia trachomatis – zakażenie przenoszone drogą płciową, o przewlekłym przebiegu, z grudkami na spojówce. Leczenie jest ogólne i obejmuje także partnera [2, 3].
Zapalenie spojówek u noworodka – zawsze wymaga badania okulistycznego i badań mikrobiologicznych [3].
Zakażenie Haemophilus influenzae u dziecka – może towarzyszyć mu zapalenie ucha środkowego (według podręcznika Kanskiego ryzyko sięga 25%), dlatego lekarz może zalecić leczenie ogólne [2, 4].
Rozpoznanie
Rozpoznanie opiera się na wywiadzie i badaniu w lampie szczelinowej [3]. W typowej postaci ostrej badania mikrobiologiczne nie są potrzebne. Posiew wydzieliny z worka spojówkowego z oceną wrażliwości na antybiotyki wykonuje się przy przebiegu nadostrym, u noworodków, przy zakażeniu przewlekłym lub nawracającym oraz wtedy, gdy leczenie nie przynosi poprawy [2, 3]. Badanie pozwala również odróżnić zakażenie od innych przyczyn zaczerwienienia oka, opisanych na stronie Czerwone oko.
Leczenie
Około 60% ostrych bakteryjnych zapaleń spojówek ustępuje w ciągu 5 dni bez leczenia [2]. Krople lub maść z antybiotykiem, stosowane zwykle przez około tydzień, skracają czas trwania objawów i zmniejszają ryzyko przeniesienia zakażenia [2]. Według wytycznych Amerykańskiej Akademii Okulistyki żaden z antybiotyków stosowanych miejscowo nie ma udowodnionej przewagi nad innymi, dlatego wybór preparatu należy do lekarza [3]. Kropli zawierających steryd nie stosuje się bez badania okulistycznego [3].
Osoby noszące soczewki kontaktowe powinny przerwać ich noszenie do co najmniej 48 godzin po ustąpieniu objawów i nie zakładać ich w trakcie leczenia antybiotykiem [2].
Jak ograniczyć przenoszenie zakażenia
częste mycie rąk, szczególnie po dotknięciu okolicy oczu i po zakropleniu leku,
osobny ręcznik i poszewka na poduszkę,
niedotykanie i niepocieranie oczu,
rezygnacja ze wspólnych kosmetyków do oczu oraz ze wspólnych kropli i maści [2, 3].
Kiedy potrzebna jest pilna wizyta
Pilnej oceny okulistycznej wymagają: ból oka, światłowstręt, pogorszenie widzenia, bardzo obfita ropna wydzielina, zapalenie spojówek u noworodka, objawy u osoby noszącej soczewki kontaktowe oraz brak poprawy mimo leczenia [2, 3, 5].
Dorosłych przyjmujemy w ramach usługi Konsultacja okulistyczna dorosłych, dzieci – w ramach usługi Konsultacja okulistyczna dzieci. Wizytę można umówić telefonicznie lub przez rejestrację on-line. Telefon i godziny pracy rejestracji są na stronie Kontakt.
Zapalenie spojówek o innym podłożu opisują wpisy Wirusowe zapalenie spojówek – objawy, przebieg, leczenie i zapobieganie oraz Choroby alergiczne oczu – objawy, rodzaje alergicznego zapalenia spojówek i leczenie.
Piśmiennictwo
Bloomenstein M. Conjunctivitis: Know Your Differentials. Review of Optometry. 2022.
Salmon JF. Kanski’s Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach. Wyd. 10. Rozdz. 6: Conjunctiva. Elsevier; 2025.
Varu DM, Mah FS i wsp. Conjunctivitis Preferred Practice Pattern. American Academy of Ophthalmology; 2023.
Williamson A. Painful Red Eyes in Our Littles: How We Can Help. Review of Optometry. 2025.
Attar R. Contact Lens Complications: Recognition, Prevention and Management. Review of Optometry. 2024.





