Wielu ludzi czeka na wiosnę z utęsknieniem – ta pora roku kojarzy się z budzącą się do życia przyrodą, śpiewem ptaków i pierwszymi ciepłymi dniami. Jednak dla niektórych koniec zimy bywa swoistym koszmarem – mowa o alergikach, którzy odczuwają negatywne skutki krążących w powietrzu pyłków drzew i traw oraz roztoczy.

Szacuje się, że na choroby alergiczne cierpi aż 40% Polaków, a z roku na rok ta liczba rośnie. Alergia nazywana jest już chorobą cywilizacyjną, a jako przyczyny tego wzrostu podaje się narastające zanieczyszczenie powietrza, stres oraz chemiczne dodatki do żywności. Jak więc alergeny wpływają na nasz wzrok i jak radzić sobie z dokuczliwymi objawami alergii?

Alergiczne zapalenie spojówek

Świąd oka, pieczenie, zaczerwienienie, łzawienie – to tylko niektóre z możliwych objawów alergicznego zapalenia spojówek, czyli najczęstszej choroby alergicznej oczu. Dolegliwość wywołuje reakcja zapalna powstała na skutek ekspozycji na alergen. Organizm reaguje na zazwyczaj nieszkodliwy czynnik, uwalniając histaminę, która prowadzi do powstania stanu zapalnego. Objawy mogą przypominać infekcję, dlatego warto znać różnice – więcej w artykule „Bakteryjne zapalenie spojówek”.

Najczęstszą postacią tego schorzenia jest sezonowe alergiczne zapalenie spojówek, cechujące się łagodnymi objawami, które pojawiają się głównie w sezonie wiosenno-letnim. Zazwyczaj towarzyszy im alergiczny nieżyt nosa, pokrzywka lub świąd skóry. Zdarza się jednak, że choroba przyjmuje postać przewlekłą. Objawy utrzymują się wtedy przez cały rok, gdy pacjent jest stale narażony na działanie alergenu (np. sierści zwierząt, zarodników pleśni czy roztoczy kurzu domowego).

Atopowe zapalenie spojówek

Obustronne atopowe zapalenie spojówek to choroba zapalna o podłożu genetycznym i alergicznym, która nieleczona może doprowadzić do groźnych powikłań wzrokowych. Występuje u pacjentów chorujących na atopowe zapalenie skóry (AZS), a szczyt zachorowań przypada między 30. a 50. rokiem życia. Objawy utrzymują się przez cały rok, z możliwością sezonowych zaostrzeń.

Objawy atopowego zapalenia spojówek

• obustronne zmiany w postaci egzemy na skórze powiek,

• świąd i pieczenie oka,

• zaburzenia wzrostu rzęs i brwi,

• śluzowo-ropna wydzielina w worku spojówkowym,

• światłowstręt,

• łzawienie,

• występowanie brodawek na spojówce.

Po zauważeniu niepokojących objawów należy niezwłocznie udać się do lekarza okulisty, ponieważ nieleczone atopowe zapalenie spojówek niesie ryzyko uszkodzenia rogówki (owrzodzenia, zmiany krzywizny rogówki), odwarstwienia siatkówki czy zaćmy.

Jakie są najczęstsze alergeny?

Jeśli objawy alergii nasilają się w okresie wiosenno-letnim, ich przyczyną są najprawdopodobniej obecne w powietrzu pyłki traw, chwastów, kwiatów i drzew. Częstym źródłem reakcji zapalnych są również stale obecne w domu roztocza kurzu domowego, zarodniki pleśni i sierść zwierząt. Kontaktowe zapalenie powiek wywołują zazwyczaj składniki kosmetyków do pielęgnacji lub makijażu. Duży potencjał uczulający mają przede wszystkim konserwanty, substancje zapachowe, barwniki oraz składniki roślinne.

Leczenie chorób alergicznych oczu

Podstawą leczenia chorób alergicznych oczu jest przede wszystkim rozpoznanie uczulającego czynnika i w miarę możliwości wyeliminowanie go z otoczenia. Często nie jest to jednak w pełni możliwe – wtedy należy skupić się na łagodzeniu uciążliwych objawów. Aby wypłukać alergen z worka spojówkowego, przemywa się oko solą fizjologiczną, a świąd i obrzęk powiek łagodzą zimne kompresy. Należy powstrzymać się od dotykania i pocierania powiek, warto też nosić okulary, które utrudniają alergenom przedostanie się do oczu. Krople nawilżające ukoją podrażnione spojówki i wzmocnią barierę ochronną powierzchni oka.

W leczeniu chorób alergicznych oczu często niezbędna okazuje się wizyta u okulisty, który zaleci odpowiedni schemat terapii z użyciem doustnych lub miejscowych leków zawierających substancje przeciwhistaminowe. Leczenie farmakologiczne zależy od rodzaju dolegliwości i ich nasilenia – w niektórych przypadkach konieczne jest zastosowanie przeciwzapalnych leków glikokortykosteroidowych oraz doustnych leków przeciwalergicznych.