Ortokeratologia to nieinwazyjna metoda modelowania rogówki oka w celu nadania jej odmiennego kształtu, a tym samym zniwelowania wady wzroku osoby noszącej specjalne soczewki kontaktowe. Ostatnio metoda ta zyskuje coraz większe uznanie specjalistów, mimo swojej wielowiekowej tradycji. Soczewki używane w tej technice nazywamy ortokeratologicznymi lub w skrócie Orto-K (OK).

Historia ortokeratologii

Pierwsze wzmianki o modelowaniu powierzchni oka pochodzą ze starożytnych Chin. Uczeni i lekarze zalecali osobom z wadami wzroku spanie z woreczkami piasku położonymi na zamkniętych powiekach. Celem takiego zabiegu było wywarcie nacisku, który zmieni kształt gałki ocznej i poprawi widzenie. Na wiele lat metoda ta przepadła, jednak pomysł powrócił ok. 1950 roku, kiedy zauważono pozytywny wpływ zbyt ciasno dopasowanych soczewek twardych. Już w 1960 roku George Jessen i jego współpracownicy opracowali metody wywierania nacisku przez soczewki kontaktowe w celu zmiany kształtu rogówki, czym niwelowali (w mniej lub bardziej przewidywalny sposób) wadę wzroku.

Między 1960 a 1990 rokiem doszło do gwałtownego rozwoju kontaktologii i opracowania nowych materiałów, które pozwalały na bardziej indywidualne kształtowanie soczewek kontaktowych. Wynikiem tego rozwoju było powstanie pierwszych współczesnych soczewek ortokeratologicznych ok. 1990 roku. Od tamtej pory udoskonalono kształt soczewki, co pozwoliło większej grupie pacjentów przystąpić do procesu czasowej niwelacji wady wzroku.

Działanie soczewek Orto-K

W standardowym dopasowaniu soczewek kontaktowych specjalista doprowadza do sytuacji, w której soczewka ułożona jest stycznie do rogówki oka, ale jej nie uciska. Ma to zapewnić dobre widzenie i komfort użytkowania. Inaczej wygląda to w soczewkach Orto-K. W ich przypadku centralna część soczewki jest bardziej płaska niż rogówka i podczas noszenia uciska centralną część rogówki. Nie należy się jednak obawiać – soczewki takie nosimy jedynie podczas snu, w związku z tym nie musimy martwić się dyskomfortem ani nieostrym widzeniem. Tak noszona soczewka powoduje ucisk rogówki i spłaszczenie komórek nabłonka rogówki. W konsekwencji prowadzi to do zmiany kształtu rogówki i zniwelowania wady wzroku. Metoda ta, w przeciwieństwie do laserowej zmiany kształtu rogówki, jest w pełni odwracalna. Po zaprzestaniu noszenia soczewek Orto-K rogówka wraca do pierwotnego kształtu, a wada wzroku – do początkowej wartości.

Do noszenia soczewek ortokeratologicznych kwalifikują się osoby, które:

• mają dobry stan powierzchni oka,

• nie mają aktywnych stanów zapalnych,

• nie mają zmian przedniej powierzchni rogówki,

• mają wadę wzroku w przedziale od 0,00 do −6,00 Dptr,

• mają astygmatyzm w zakresie od 0,00 do −2,50 Dptr.

W zależności od producenta soczewek występują pewne różnice w doborze. O wyborze konkretnego rozwiązania oraz o możliwej wartości niwelacji wady decydują indywidualne parametry pacjenta oraz decyzja specjalisty.

Dobór soczewek Orto-K

Dobór soczewek do ortokeratologii nie różni się znacząco od doboru standardowych soczewek, jednak ma kilka elementów wyróżniających. Na wstępie należy wspomnieć, że soczewki te są soczewkami rocznymi i raz zakupione, przy dobrej pielęgnacji i higienie, będą służyły pacjentowi przez cały rok. Ogólne zasady badania przed doborem soczewek opisujemy w artykule „Soczewki kontaktowe – dobór, badanie i najczęstsze pytania”. Dobór soczewek Orto-K wygląda następująco:

1. dobór refrakcji – określenie aktualnej pełnej korekcji wady wzroku,

2. badanie przedniego odcinka oka – ocena oka w biomikroskopie pod kątem zaburzeń oraz patologii wykluczających noszenie soczewek kontaktowych,

3. topografia rogówki – nieinwazyjna metoda oceny przedniej krzywizny rogówki w postaci kolorowych map,

4. dopasowanie soczewek – dopasowanie próbnych soczewek ortokeratologicznych i ocena w biomikroskopie,

5. nauka manipulacji – nauka zakładania i zdejmowania soczewek kontaktowych połączona z nauką zasad bezpieczeństwa i dezynfekcji soczewek,

6. wizyta kontrolna – zaplanowana wizyta po okresie użytkowania soczewek Orto-K wraz z oceną niwelacji wady oraz kształtu rogówki.

Przy standardowym doborze soczewek ortokeratologicznych pełen efekt – zniwelowanie wady wzroku – można zaobserwować po ok. 7 dniach użytkowania zgodnie z zaleceniami specjalisty. Po zaprzestaniu noszenia soczewek również możemy się spodziewać powrotu wady w ciągu ok. 7 dni.

Podsumowanie

Jeśli masz dość noszenia okularów korekcyjnych i soczewek kontaktowych, chcesz uprawiać sporty wodne lub chcesz zabezpieczyć swoje dziecko przed progresją wady wzroku, to soczewki Orto-K są właśnie dla Ciebie! Zalety soczewek Orto-K to:

• bezpieczeństwo użytkowania,

• noszenie soczewek tylko podczas snu,

• niwelacja wady wzroku,

• zabezpieczenie przed postępem krótkowzroczności,

• możliwość stosowania u dzieci i dorosłych.

O innych metodach spowalniania krótkowzroczności piszemy w artykule „Kontrola krótkowzroczności u dzieci: jak spowolnić progresję wady?”.