top of page
31 sie 2024
5 minut(y) czytania

Zaktualizowano: 5 dni temu

Badanie gruczołów Meiboma, czyli meibografia w diagnostyce zespołu suchego oka

Meibografia to bezbolesne badanie obrazowe, które pokazuje gruczoły Meiboma w powiekach. Wykonuje się ją przy podejrzeniu dysfunkcji gruczołów Meiboma (MGD) – jednej z najczęstszych przyczyn suchości oczu i przewlekłego zapalenia brzegów powiek.

Wynik pozwala ocenić, ile gruczołów jest zachowanych, a ile uległo zanikowi, i na tej podstawie dobrać leczenie.


Czym są gruczoły Meiboma?

Urządzenie pomiarowe z ekranem w gabinecie optometrycznym

Gruczoły Meiboma to gruczoły łojowe ułożone pionowo w tarczkach powiek, a ich ujścia leżą tuż za linią rzęs. W powiece górnej jest ich zwykle więcej niż w dolnej – w badaniach mediana wynosiła 31 w górnej i 26 w dolnej powiece (Wolffsohn i wsp., 2025). Wydzielina gruczołów tworzy tłuszczową warstwę filmu łzowego, która spowalnia parowanie łez. Więcej piszemy o tym w artykule „Film łzowy – budowa, rola i zaburzenia”.


Czym jest dysfunkcja gruczołów Meiboma (MGD)?

W dysfunkcji gruczołów Meiboma (ang. meibomian gland dysfunction, MGD) ujścia gruczołów się zatykają, a wydzielina zmienia ilość i skład. Z czasem część gruczołów skraca się i zanika. MGD jest główną przyczyną parującej postaci zespołu suchego oka – ma ją od 51,3% do 70,3% osób z suchym okiem (Stapleton i wsp., 2025). Szacuje się, że dysfunkcja gruczołów Meiboma dotyczy około 36% ludzi na świecie (Li i wsp., 2024).

Na zaburzenia pracy gruczołów Meiboma mogą wskazywać:

  • pieczenie i kłucie oczu,

  • uczucie suchości i piasku pod powiekami,

  • zmęczenie oczu, zwłaszcza przy pracy przy komputerze,

  • dyskomfort podczas mrugania,

  • przejściowe zamglenie widzenia, które poprawia się po mrugnięciu,

  • łzawienie,

  • nawracające gradówki.

MGD często idzie w parze z tylnym zapaleniem brzegów powiek. Objawy, przyczyny i leczenie omawiamy w artykule „Zapalenie brzegów powiek – objawy, przyczyny i leczenie”.


Na czym polega meibografia?

Gruczoły Meiboma fotografuje się w świetle podczerwonym po delikatnym odwinięciu powieki. Na zdjęciu widać je jako jasne pasma, a miejsca, w których ich brakuje, oznaczają zanik (Wolffsohn i wsp., 2025). Ocenia się powiekę dolną i górną, bo wynik jednej nie zawsze odpowiada drugiej (Wolffsohn i wsp., 2025).

Badanie jest bezbolesne i nie wymaga podawania kropli. Podczas tej samej wizyty ocenia się zwykle także ujścia gruczołów i ich wydzielinę w lampie szczelinowej oraz parametry filmu łzowego.

W komputerowym badaniu suchego oka meibografię wykonuje się zwykle razem z innymi pomiarami w jednym urządzeniu, na przykład w keratografie firmy Oculus. Wyniki zestawia raport JENVIS Pro Dry Eye. Łączy on pomiary – czas przerwania filmu łzowego, wysokość menisku łzowego, zaczerwienienie spojówek i meibografię – z kwestionariuszem objawów, pomaga określić typ suchego oka i w czytelnej, graficznej formie pokazuje, gdzie zaburzenia są największe (Tsotetsi i wsp., 2026).

Coraz częściej zdjęcia gruczołów ocenia oprogramowanie wykorzystujące sztuczną inteligencję. Taka analiza jest szybsza i bardziej powtarzalna niż ocena „na oko”, choć wymaga jeszcze potwierdzenia w codziennej praktyce (Li i wsp., 2024). Wyniki pomiarów filmu łzowego z różnych urządzeń nie zawsze są porównywalne, dlatego badania kontrolne najlepiej wykonywać na tym samym aparacie (Chan i wsp., 2024).


Jak ocenia się wynik meibografii?

Ocenia się, jaka część gruczołów uległa zanikowi. Najczęściej stosuje się kilkustopniową skalę:

  • stopień 1: wszystkie gruczoły zachowane,

  • stopień 2: zanik gruczołów do 33%,

  • stopień 3: zanik gruczołów od 33% do 66%,

  • stopień 4: zanik gruczołów powyżej 66%.

Niewielki ubytek gruczołów występuje także u osób bez dolegliwości – w badaniach u osób bez objawów nie przekraczał 16,9% w powiece górnej i 28,7% w dolnej (Wolffsohn i wsp., 2025). Dlatego wynik zawsze interpretuje się razem z objawami i pozostałymi badaniami. Liczy się też długość gruczołów: to ona najlepiej odpowiada temu, jak gruczoły wydzielają (Wolffsohn i wsp., 2025).


Kiedy warto wykonać meibografię?

  • przy objawach zespołu suchego oka,

  • przy przewlekłym lub nawracającym zapaleniu brzegów powiek,

  • przy nawracających gradówkach,

  • przy podejrzeniu MGD w badaniu w lampie szczelinowej,

  • przed operacją zaćmy lub laserową korekcją wzroku, jeśli występują objawy suchości oczu,

  • do oceny efektów leczenia MGD.


Jak przygotować się do meibografii?

Badanie nie wymaga szczególnego przygotowania. Warto jednak:

  • przyjść bez makijażu oczu i sztucznych rzęs,

  • zdjąć soczewki kontaktowe co najmniej 15 minut przed badaniem,

  • zabrać dotychczasową dokumentację okulistyczną, jeśli jest dostępna.


Co dalej po meibografii?

Wynik pomaga dobrać leczenie. Przy łagodnych zmianach podstawą jest higiena powiek: ciepłe okłady, masaż i oczyszczanie brzegów powiek, które opisujemy w artykule „Higiena brzegów powiek – jak oczyszczać i masować powieki”. Przy nasilonych objawach lekarz może zalecić leczenie farmakologiczne albo zabiegi w gabinecie, takie jak IPL i LLLT. Zabiegi światłem działają lepiej, gdy zanik gruczołów jest mniej zaawansowany (Jones i wsp., 2025). Łagodzą objawy, ale w badaniach nie odbudowywały gruczołów – ubytek widoczny w meibografii nie zmniejszał się trwale (Chan i wsp., 2025; Giannaccare i wsp., 2023). Dlatego diagnostyki nie warto odkładać.

W Optima Medical meibografia wchodzi w zakres usługi Komputerowe badanie zespołu suchego oka – Kraków, ale można ją wykonać także jako osobne badanie. Zabiegi IPL i LLLT wykonujemy w ramach usługi Leczenie zespołu suchego oka – Kraków. Jak działają te zabiegi i co mówią badania, opisujemy w artykule Leczenie suchego oka światłem IPL i LLLT – jak działa, dla kogo i co mówią badania.


Najczęstsze pytania

Czy meibografia boli?

Nie. Wymaga jedynie delikatnego odwinięcia powieki, a zdjęcie wykonuje się w świetle podczerwonym, którego nie czuć.

Co to jest MGD?

MGD to skrót od angielskiej nazwy dysfunkcji gruczołów Meiboma. Gruczoły wytwarzają zbyt mało wydzieliny albo wydzielinę o złym składzie, a ich ujścia się zatykają. Skutkiem jest nadmierne parowanie łez, suchość oczu i zapalenie brzegów powiek.

Czy zanik gruczołów Meiboma można cofnąć?

Gruczołów, które całkowicie zanikły, nie da się odbudować. Leczenie ma poprawić pracę gruczołów zachowanych i zmniejszyć objawy, dlatego wczesne rozpoznanie ma znaczenie.

Czy meibografię wykonuje się w soczewkach kontaktowych?

Nie, soczewki trzeba zdjąć co najmniej 15 minut przed badaniem.


Piśmiennictwo

Chan KE, Lau BSR, Lim BXH, Du R, Giannaccare G, Tong L, et al. Low-level light therapy and intense pulse light therapy in meibomian gland dysfunction. A systematic review and meta-analysis. Cont Lens Anterior Eye. 2025;48:102344.

Chan KY, Liao X, Guo B, Tse JSH, Li PH, Cheong AMY, et al. Ocular surface parameters repeatability and agreement – a comparison between Keratograph 5M and IDRA. Cont Lens Anterior Eye. 2024;47(6):102281. doi:10.1016/j.clae.2024.102281

Giannaccare G, Pellegrini M, Carnovale Scalzo G, Borselli M, Ceravolo D, Scorcia V. Low-Level Light Therapy Versus Intense Pulsed Light for the Treatment of Meibomian Gland Dysfunction: Preliminary Results From a Prospective Randomized Comparative Study. Cornea. 2023;42:141–144.

Jones L, Craig JP, Markoulli M, Karpecki P, Akpek EK, Basu S, et al. TFOS DEWS III: Management and Therapy. Am J Ophthalmol. 2025;279:289–386. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.039

Li L, Xiao K, Shang X, Hu W, Yusufu M, Chen R, et al. Advances in artificial intelligence for meibomian gland evaluation: A comprehensive review. Surv Ophthalmol. 2024;69:945–956.

Stapleton F, Argüeso P, Asbell P, Azar D, Bosworth C, Chen W, et al. TFOS DEWS III: Digest. Am J Ophthalmol. 2025;279:451–553. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.040

Tsotetsi TP, Nkoana PMW, Khan M. Dry Eye Disease And The Jenvis Dry Eye Report Diagnosis Tool: A Literature Review with Emphasis On African Populations. Clin Optom (Auckl). 2026;18:571948. doi:10.2147/OPTO.S571948

Wolffsohn JS, Benítez-Del-Castillo J, Loya-Garcia D, Inomata T, Iyar G, Liang L, et al. TFOS DEWS III: Diagnostic Methodology. Am J Ophthalmol. 2025;279:387–450. doi:10.1016/j.ajo.2025.05.033

 
 

Badanie gruczołów Meiboma (meibografia) – na czym polega i kiedy je wykonać

Home

/

Skontaktuj się z nami, pomożemy Ci!

bottom of page